Meksika po përjeton një nga momentet më të rënda të viteve të fundit, pasi forcat e sigurisë vranë Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, i njohur si “El Mencho”, liderin e kartelit famëkeq Jalisco New Generation. Brenda pak orësh nga njoftimi për vdekjen e tij, shpërthyen përleshje të armatosura, u dogjën automjete, u bllokuan autostrada dhe aeroportet u përfshinë nga paniku, duke e kthyer perëndimin e vendit në një zonë të hapur lufte.
Operacioni ushtarak u zhvillua më 22 shkurt 2026 në Tapalpa, në shtetin Jalisco, bastion historik i kartelit. Sipas autoriteteve meksikane, objektivi ishte kapja e tij, por “El Mencho” u plagos rëndë gjatë shkëmbimit të zjarrit dhe ndërroi jetë gjatë transportimit ajror drejt Mexico City. Gjatë operacionit u vranë katër anëtarë të kartelit, ndërsa tre ushtarakë mbetën të plagosur.
Reuters raportoi se operacioni u mbështet nga inteligjenca amerikane. Një njësi e re e Pentagonit, Task Forca e Përbashkët Ndëragjenciale Kundër Kartelit, JIATF CC, e krijuar muajin e kaluar për të goditur rrjetet kriminale përgjatë kufirit me SHBA, ndihmoi në përpilimin e një dosjeje të detajuar për liderin e kartelit. Autoritetet amerikane kishin vendosur prej vitesh një shpërblim prej 15 milionë dollarësh për arrestimin e tij, duke e renditur ndër trafikantët më të kërkuar në botë për kontrabandën e fentanilit dhe kokainës drejt Shteteve të Bashkuara.
Por vrasja e tij ndezi menjëherë një valë hakmarrjeje. Anëtarë të kartelit Jalisco New Generation reaguan me dhunë të përhapur në të paktën një duzinë shtetesh. Në Jalisco, Guanajuato, Michoacán dhe Tamaulipas u raportuan bllokime masive rrugësh me kamionë dhe autobusë të djegur. Sipas kabinetit të sigurisë, në nivel kombëtar u ngritën rreth 250 postblloqe brenda pak orësh.
Në Guadalajara, dëshmitarët raportuan persona të armatosur në rrugë dhe re të mëdha tymi mbi zona urbane. Aeroporti Ndërkombëtar i Guadalajarës ndërpreu operacionet pas raportimeve për të shtëna me armë zjarri në afërsi, duke detyruar evakuimin e terminaleve. Panik u shënua edhe në aeroportin e Puerto Vallarta, ku pasagjerët u larguan nga sallat e pritjes për t’u strehuar në zona të sigurta. Turistë e përshkruan situatën si një “zonë lufte”.
Guvernatori i Jaliscos, Pablo Lemus Navarro, shpalli kodin e kuq, pezulloi transportin publik, aktivitetet masive dhe mësimin me prezencë fizike. Autoritetet raportuan dhjetëra arrestime, me të paktën 25 persona të ndaluar për dhunë, plaçkitje dhe grabitje. Rreth 20 degë bankash u sulmuan dhe disa dyqane u përfshinë nga flakët.
Helikopterë ushtarakë u përfshinë në shkëmbime zjarri, ndërsa forcat federale u shpërndanë në pika strategjike për të rimarrë kontrollin. Qeveritë e SHBA dhe Kanadasë u bënë thirrje qytetarëve të tyre të strehohen në vend për shkak të situatës së paqëndrueshme.
“El Mencho”, ish oficer policie që u shndërrua në një nga figurat më të fuqishme të botës së krimit, drejtonte një nga organizatat më të dhunshme dhe më të strukturuara në Amerikën Latine. Vrasja e tij shënon një goditje të madhe për kartelin, por 24 orët e fundit tregojnë se boshllëku i krijuar në krye të organizatës mund të hapë një kapitull edhe më të rrezikshëm.
Ndërsa ushtria dhe policia përpiqen të vendosin rendin, qytete të tëra mbeten nën tension ekstrem. Meksika po përballet me pasojat e menjëhershme të eliminimit të një prej figurave më të frikshme të krimit të organizuar, në një përshkallëzim që rrezikon të thellojë edhe më shumë krizën e sigurisë në vend.
