Shumë prej nesh e gjejnë veten duke luftuar me përgjumjen gjatë ditës, edhe pse në momentin që shtrihen për të fjetur, qëndrojnë zgjuar për orë të tëra. Por cilat janë shkaqet që ndikojnë në këtë fenomen të lodhjes pa gjumë?
Ekspertët shpjegojnë se ky problem shpesh lidhet me çrregullime të ritmit cirkadian, zakone të këqija gjumi, ankth, depresion apo faktorë të tjerë si konsumi i kafesë, përdorimi i pajisjeve elektronike dhe dieta e pabalancuar.
Çfarë është ritmi cirkadian?
Ritmi cirkadian është ora biologjike e trupit tonë që rregullon ciklin 24-orësh të gjumit, zgjimit dhe funksioneve të tjera trupore. Ai ndikohet nga drita dhe errësira, duke përcaktuar prodhimin e hormonit të melatoninës që na ndihmon të biem në gjumë. Kur ky ritëm prishet, mund të shfaqen probleme si sindroma e vonesës së fazës së gjumit (DSPS), ku personi bie në gjumë shumë më vonë seç është normale.
Të lodhur, por jo gjithmonë të përgjumur
Shpesh përdorim fjalët “i lodhur”, “i përgjumur” dhe “i rraskapitur” si sinonime, por ato kanë dallime. Ndërsa lodhja i referohet mungesës së energjisë fizike, përgjumja është gjendja kur mezi mbajmë sytë hapur dhe kemi nevojë të flemë menjëherë.
Arsyet që ndikojnë në vështirësinë e rënies në gjumë:
•Dremitjet e pasdites: Dremitjet e gjata ose shumë afër orarit të gjumit mund ta vështirësojnë rënien në gjumë natën.
•Ankthi dhe depresioni: Mendimet e shumta dhe emocionet e forta pengojnë relaksimin e trurit.
•Kafeina: Konsumimi i kafesë ose pijeve energjike në orët e vona mund të pengojë prodhimin e melatoninës.
•Përdorimi i pajisjeve elektronike: Drita blu nga telefonat dhe kompjuterët ndikon në frenimin e gjumit.
•COVID-19: Pandemia dhe infektimi me COVID janë shoqëruar me rritje të rasteve të pagjumësisë.
•Çrregullimet e tjera të gjumit: Sindroma e këmbëve të shqetësuara dhe apnea e gjumit mund të ndërpresin cilësinë e gjumit.
•Dieta: Ushqimet e pasura me yndyra të ngopura mund të rrisin lodhjen gjatë ditës, ndërsa ushqime si bajamet, peshku ose kivi ndihmojnë prodhimin e melatoninës.
Rreziqet e mungesës së gjumit:
Mungesa e gjumit cilësor rrit rrezikun për diabet, sëmundje të zemrës, obezitet dhe depresion, paralajmëron CDC.
Si të përmirësoni gjumin?
Ekspertët rekomandojnë të krijoni një rutinë të qëndrueshme për gjumë dhe zgjim, të shmangni pajisjet elektronike dy orë para gjumit, të mbani dhomën të freskët dhe të errët, si dhe të praktikoni aktivitete relaksuese si meditimi apo shkrimi i ditarit të mendimeve.
Nëse problemi vazhdon, këshillohet të konsultoheni me një mjek specialist të gjumit për të bërë ekzaminime dhe trajtime të personalizuara.
