Specialistët me përvojë kanë lënë sistemin shëndetësor për një punë më të mirë jashtë vendit. Ndërsa shumë mjekë të rinj nuk arritën të hynin në pavione. Me valixhet gati, me të marrë diplomën u larguan edhe ata.
Nuk ka shifra zyrtare të mjekëve të punësuar vitet e fundit në Europë, ndërsa SOS-i për boshatisjen e spitaleve është dhënë nga shefat e shërbimeve, madje në specialitetet më të rëndësishme. Së fundmi, sipas një harte të publikuar në faqen e Organizatës Botërore për Shëndetësinë (OBSH), Shqipëria renditet ndër vendet që kanë një numër më të ulët mjekësh në raport me popullsinë në botë. (KLIKO)
Shqipëria, ka vetëm 12 mjekë për 10 mijë banorë, shifër që është më e ulëta në Europë. Maqedonia e Veriut ka 29 mjekë për 10 mijë banorë, Serbia (31), Mali i Zi (27), Bosnja (22). Rekordin në Europë e mban Greqia, me 55 mjekë për 10 mijë banorë. Italia e ka këtë tregues 40, Gjermania 42.5, Suedia (e vetmja që nuk e mbylli ekonominë nga koronavirues) e ka rreth 40, Austria 51.7.
Më pak mjekë se Shqipëria kanë vetëm vendet afrikane (disa kanë edhe më pak se 1 mjek për 10 mijë banorë, psh në Kongo me 0.7 mjekë). Shqipëria ia kalon dhe shteteve të tilla si Indisë (8.6), Pakistanit (9.8), Afganistanit (2.8).
Eksodi i mjekëve
Mbi 3 mijë mjekë janë larguar nga Shqipëria për të ushtruar profesionin e tyre në Europë vitet e fundit, ku rreth 1 mijë prej tyre numërohen në Gjermani. Shifrat janë bërë me dije në shkurt nga Kryetarja e Federatës së Mjekëve Shqiptarë në Europë, Elona Meta Haubrich, e cila theksoi se pagat dhe kushtet e punës i kanë detyruar bluzat e bardha të largohen.
Punonjësit e shëndetësisë janë duke u larguar masivisht nga vendi, teksa stafet aktuale mjekësore në sistemin e shëndetësisë po plaken dhe perspektiva e zëvendësimit është e zymtë. Nga viti 2010 në vitin 2017 janë larguar nga vendi 772 mjekë, me arsim të përgjithshëm ose me specializime pasuniversitare, sipas të dhënave nga Forumi Ekonomik Ndërkombëtar i Vjenës.
Pagat e ulëta, shkak kryesor për largimin e mjekëve
Pagat në sektorin e shëndetësisë po rrinë në vendnumëro dhe eficenca e përdorimit të fondeve publike është cënuar nga disa koncesione të paprecedentë që thithin fonde kritike që do të mund të përdoreshin për një reformë të pagave të sistemit, kurse nevojat për shërbime të kujdesit ndaj shëndetit janë gjithnjë e në rritje.
Në fund të muajit korrik revista “Monitor”, botoi një vështrim krahasues të pagave në vendet e rajonit tonë për vitin 2019. Paga mesatare në aktivitetin e “Shëndetësia dhe veprimtari të tjera sociale” në Shqipëri është 435 euro, është afërsisht sa gjysma e mesatares rajonale. Vitin e kaluar, edhe Kosova i rriti ndjeshëm pagat e mjekëve dhe infermierëve, me synim ndalimin e eksodit të bluzave të bardha.
Instituti i Vienës për Studime Ekonomike Ndërkombëtare arriti në përfundimin se në Shqipëri, ata që kujdesen për shëndetin e njerëzve paguhen më pak se 20% e asaj që paguhen të njëjtat profesione në 15 vendet më të zhvilluara të Bashkimit Europian. Asnjë vend tjetër i Europës apo Ballkanit Perëndimor nuk ka një normë kaq të ulët sa vendi ynë dhe askush nuk zbret nën 20%. Pra, në linja më të përgjithshme, me pagën që merr në Shqipëri, një mjek dhe infermier shqiptar mund të blejnë diçka më shumë se 15% të asaj që blejnë kolegët e tyre, në Finlandë, dhe diçka më pak se 10% të asaj që blejnë kolegët e tyre në Luksemburg. Duket se kjo është edhe një prej arsyeve kryesore të valës së largimit të këtyre profesionistëve nga vendi ynë dhe i gjithë rajoni gjatë viteve të fundit.
Shqipëria “pushtohet” nga sëmundjet
Periudha e tranzicionit ka ndikuar negativisht te shëndeti i popullatës për disa sëmundje si kanceri, ato kardiovaskulare dhe shëndeti mendor. Prevalenca e sëmundjeve kardiovaskulare dhe kancerit në vend është duke u rritur. Në vitin 2017 ato ishin përgjegjëse për 70% të vdekjeve në vend sipas të dhënave zyrtare, ndërsa në vitin 2008, këto sëmundje ishin përgjegjëse për 52% të jetëve të humbura. Trendi i hipertensionit në Shqipëri është përkeqësuar për meshkujt dhe femrat në 10 vitet e fundit.
Sipas Monitor.al, të dhënat nga portali global www.healthdata.org tregojnë se në fund të 2016-s, shqiptarët kishin barrën më të lartë të sëmundjeve në rajon, gjithashtu edhe vdekshmërinë më të lartë për çdo diagnozë. Shqipëria renditet në zonën e kuqe për vdekjet e parakohshme, të cilat ishin mbi parashikimet.
E ardhmja e pasigurtë…
Mjekët, infermierët por edhe të gjithë operatorët e tjerë sanitarë janë rikthyer si asnjëherë më parë në qendër të vëmendjes së politik-bërjes dhe të publikut kudo në botë, si pasojë e shpërthimit të pandemisë globale. Mirëpo, edhe në këtë periudhë kaq të rëndësishme, qeveria shqiptare duket mos ta ketë kuptuar vendin e tyre, por vijon të ndjekë interesat e veta dhe preferencën e saj për të dërguar paratë e taksapaguesve në tendera korruptiv. (Lexo këtu)
Qeveria vijon të lartësojë rëndësinë e veprave publike me një retorikë të bukur që do ta kishte zili edhe Aristoteli. Por, do ishte mirë që të ndiqte edhe parimin e nevojave dhe balancimit të tyre në shpërndarjen e të ardhurave, pasi interesat personale e kanë verbuar shikimin për rritjen e rrogave të bluzave të bardha (në rastin konkret) kur kemi më shumë nevojë për ta. Vjeshta thuajse erdhi dhe parashikimet e ekspertëve janë për një valë të dytë që do jetë më e fortë se e para. Kur Shqipëria ka këtë bilanc në verë, çfarë pritet të ndodhë në muajit në vijim dhe si do e përballojmë këtë krizë shëndetësore?
