A e dinit se ka qen që mund të nuhasin sëmundje serioze?
Qentë janë të famshëm për shqisën e tyre jashtëzakonisht të mprehtë të nuhatjes, e cila u lejon atyre të zbulojnë sëmundjet edhe tek njerëzit. Ata kanë mbi 220 milionë receptorë nuhatës, ndërsa ne njerëzit kemi vetëm 5-10 milionë. Prandaj, aftësia e tyre për të zbuluar aromat është 10,000-100,000 herë më e fortë se ajo e njerëzve.
Le të shohim disa sëmundje që qentë mund t’i nuhasin:
Kanceri
Qentë janë të famshëm për aftësinë e tyre për të nuhatur kancerin. Janë dokumentuar raste të qenve që kanë qenë në gjendje të nuhasin kancerin e gjirit, prostatës, fshikëzës dhe mushkërive.
Ka shumë histori për qen që përqendroheshin intensivisht te një nishan në trupin e pronarit të tyre ose në ndonjë pjesë tjetër të trupit. Pastaj, këta njerëz vizitonin mjekun dhe kuptonin se qeni i tyre mund të nuhaste kancerin. Ka pasur shumë kërkime mbi këtë aftësi të disa qenve dhe shkencëtarët kanë zbuluar se miku më i mirë i njeriut mund të zbulojë kancerin në mostrat e gjakut dhe urinës, si dhe në frymën e pacientëve, me shumë sukses.
Sigurisht, kjo nuk do të thotë që shkencëtarët janë të gatshëm t’i përdorin në mënyrë aktive qentë për qëllime diagnostikuese, pasi ende nuk dihet plotësisht se cilat kimikate i nuhasin qentë për të zbuluar kancerin.
Narkolepsi
Narkolepsia është një gjendje që ndikon në aftësinë e një personi për të kontrolluar ciklet e gjumit. Një person me narkolepsi mund të bjerë në gjumë edhe ndërsa është në mes të një aktiviteti. Është një sëmundje e rrezikshme, pasi pacienti mund të lëndohet nga rrëzimi ose përplasja e një makine nëse bie në gjumë gjatë drejtimit të makinës.
Mary McNeight, drejtoreshë dhe trajnere në Akademinë e Qenve të Shërbimit në SHBA, ka trajnuar qen shërbimi për njerëzit me narkolepsi që nga viti 2010 dhe ajo beson se ata mund të nuhasin kur një person është gati të ketë një krizë. Një studim i publikuar në vitin 2013 në Meksikë tregoi se qentë e trajnuar mund të nuhasin narkolepsinë në djersën e pacientëve.
Migrenë
Për ata që vuajnë nga migrena, të dinë se kur të presin një sulm mund të jetë një përvojë që ndryshon jetën dhe t’i ndihmojë ata të menaxhojnë gjendjen. Në një studim të bazuar në pyetësorë, 54% e qenve në 1,029 pjesëmarrës treguan ndryshime në sjellje para ose gjatë një migrene. Qentë që dukeshin më të aftë për të nuhatur migrenën ishin kryesisht racat e përziera, racat lodër, terierët dhe racat sportive.
Është e rëndësishme të theksohet se studimi u bazua në deklaratat e pronarëve, jo në vëzhgimet e studiuesve, kështu që të dhënat mund të mos jenë aq objektive. Megjithatë, ai tregoi se ekziston një mundësi e fortë që shumë qen të mund të nuhasin migrenën tek njerëzit e tyre.
Sheqer i ulët
Gjithnjë e më shumë qen po trajnohen për të ndihmuar njerëzit me diabet, duke i njoftuar ata kur sheqeri në gjak është i ulët ose i lartë. Një studim i vitit 2016 i botuar në revistën Diabetes Care zbuloi se qentë mund të zbulojnë izoprenin, një kimikat i zakonshëm që gjendet në frymën e njeriut që rritet ndjeshëm gjatë një episodi hipoglicemie. Njerëzit nuk mund ta zbulojnë atë, por ekspertët besojnë se qentë janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj tij dhe mund ta zbulojnë atë në frymën e pronarëve të tyre.
Një studim i vitit 2013 i botuar në revistën PLOS ONE zbuloi se një qen i stërvitur mund të kontribuojë ndjeshëm në shëndetin dhe mirëqenien e një personi me diabet, duke përmirësuar cilësinë e jetës së tyre. Pacientët që kishin qen të stërvitur siç duhet raportuan kontribute pozitive, duke përfshirë një ulje të episodeve të të fikëtit dhe thirrjeve për ndihmë, si dhe rritje të pavarësisë.
Krizat epileptike
Hulumtimi që është bërë mbi reagimet e qenve ndaj krizave nuk është i mjaftueshëm për të nxjerrë ndonjë përfundim të fortë. Ndërsa ka prova anekdotike se disa qen mund të zbulojnë një krizë të afërt, madhësia e mostrës së këtyre studimeve ka qenë e vogël. Prandaj, nuk është e sigurt nëse ne mund t’i stërvitim qentë për të paralajmëruar trajnerët e tyre për një krizë të afërt.
Shkencëtarët ende nuk e dinë me siguri nëse ka aroma specifike që qentë mund të stërviten t’i njohin. Megjithatë, ne mund t’i stërvitim qentë të reagojnë në mënyrë të përshtatshme, duke e ndihmuar personin gjatë një krize. Disa qen shërbimi që jetojnë me pacientë epileptikë mësojnë të zbulojnë një krizë të afërt duke vëzhguar shenja të ndryshme dhe mund ta informojnë kujdestarin e tyre duke “emetuar” sinjale specifike.
