Së fundmi, çështja ka mbërritur te WIRED, në Parlamentin Europian dhe në dyert e Komisionit Europian. Por ajo që po ndodh me llogaritë shqiptare në Instagram nuk lindi me protestat e fundit dhe as me “Revolucionin Flamingo”.
Për vite, media, gazetarë, aktivistë dhe zëra kritikë ndaj pushtetit janë përballur me goditje në rrjetet sociale. Sot ndryshimi është se fenomeni ka marrë përmasa masive, është dokumentuar dhe po merr vëmendje ndërkombëtare.
Lexo edhe :
IconStyle e njeh këtë histori shumë përpara se ajo të bëhej virale, madje e ka raportuar shpesh atë.
Si një media e pavarur shqiptare, me një audiencë prej qindra mijëra ndjekësish dhe me një linjë editoriale që nuk ka kursyer kritikat ndaj qeverisë dhe pushtetit, IconStyle është përballur disa herë me sulme ndaj pranisë së saj në Instagram. Llogaria është mbyllur në më shumë se një rast nën justifikimin e shkeljeve të copyright-it, përmes ankesave që IconStyle i ka kundërshtuar.
Për ne, këto goditje nuk kanë qenë thjesht një problem teknik me Instagramin. Ato kanë ardhur në një kontekst ku media ka kritikuar hapur qeverinë dhe ka publikuar për çështje që pushtetit nuk i kanë pëlqyer. Ne i konsiderojmë këto mbyllje si përpjekje për të na heshtur dhe për të goditur një media që nuk ka zgjedhur të heshtë.
Sot ajo që dikur mund të paraqitej si “problemi i një llogarie me copyright-in” po shfaqet në një përmasë krejt tjetër.
Investigimi i Repro Uncensored mbi goditjen e llogarive që dokumentonin protestat në Shqipëri ka identifikuar një model: raportime të përsëritura për copyright, të ndjekura nga kufizime, heqje përmbajtjesh dhe deri te çaktivizimi i llogarive. Organizata thotë se ka verifikuar rreth 100 raste të lidhura me protestat dhe vlerëson, bazuar në volumin e raportimeve, se numri real mund të jetë disa qindra. Në të paktën 70 raste janë konfirmuar heqje postimesh apo videosh, kufizime llogarish ose humbje funksionesh.
Repro ka dokumentuar raste ku një llogari merrte pesë deri në dhjetë ankesa copyright brenda një kohe të shkurtër, të pasuara nga masa gjithnjë e më të rënda.
Martha Dimitratou, themeluese e Repro Uncensored, thotë se kombinimi i raportimeve të përsëritura, përqendrimi i tyre te e njëjta lëvizje dhe goditja e llogarive të reja që hapeshin pas mbylljeve të mëparshme “tregon fuqishëm për aktivitet të koordinuar”.
Problemi nuk është më një postim i hequr nga Instagrami.
Problemi është një sistem që, edhe sipas Repro Uncensored, mund të shfrytëzohet pa pasur nevojë të hakosh një media, një gazetar apo një aktivist. Mjafton të pretendosh pronësinë mbi një material, të aktivizosh mekanizmin e copyright-it dhe ta përsëritësh procesin derisa algoritmi i platformës të fillojë të ndëshkojë llogarinë.
Dhe pikërisht kjo është ajo që e bën historinë e IconStyle relevante edhe sot.
Sepse përpara se qindra shqiptarë të fillonin të flisnin njëkohësisht për copyright strikes, përpara se llogaritë e protestuesve të mbylleshin në seri dhe përpara se WIRED ta çonte historinë në vëmendjen ndërkombëtare, ne e kishim provuar këtë mekanizëm mbi llogarinë tonë.
Jo një herë.
IconStyle është përballur disa herë me mbyllje dhe kufizime të llogarisë, me copyright-in të përdorur si bazë për goditjen e një prej kanaleve kryesore përmes të cilit media komunikonte me publikun.
Shqetësuese prej sa kohësh po ndodh kjo në Shqipëri!
Sa media janë goditur më parë dhe e kanë trajtuar si një betejë individuale me Instagramin? Sa gazetarë kanë humbur postime, shtrirje apo llogari? Sa aktivistë dhe figura opozitare janë përballur me të njëjtin mekanizëm pa pasur mundësinë ta provojnë se kush qëndronte pas raportimeve? Dhe sa raste nuk janë lidhur kurrë me njëri-tjetrin sepse secili mendonte se po luftonte i vetëm me një algoritëm?
Sot dimë të paktën diçka që më parë nuk ishte dokumentuar në këto përmasa: mekanizmi i copyright-it mund të abuzohet në mënyrë të organizuar.
Kian Vesteinsson i Freedom House e përshkruan fenomenin si “brigading”: përdorimin masiv të mekanizmave të raportimit të platformës kundër një objektivi.
Repro Uncensored shkon më tej dhe kërkon nga Meta dhe TikTok të zbulojnë cilat kompani, kontraktorë apo ndërmjetës merren me moderimin e përmbajtjes shqiptare dhe nëse platformat apo partnerët e tyre kanë marrëdhënie apo komunikime me qeverinë shqiptare, institucione shtetërore ose aktorë politikë. Për këtë arsye kërkohet hetim.
Sepse fenomeni nuk mund të mbyllet më me një email automatik nga Meta dhe me fjalinë “copyright infringement”.
Më shumë se 30 eurodeputetë nga disa grupe politike i janë drejtuar tashmë Komisionit Europian, duke kërkuar të përcaktohet se çfarë shkaktoi kufizimet, nëse sistemet e Meta-s janë manipuluar në mënyrë të koordinuar dhe nëse kompania ka respektuar detyrimet e saj për transparencën dhe të drejtat themelore sipas Digital Services Act.
Edhe Meta ka bërë një pranim domethënës. Kompania i tha WIRED se llogaritë për të cilat u pyet ishin hequr gabimisht dhe se janë rikthyer. Meta kërkoi ndjesë për shqetësimin, por nuk komentoi mbi investigimin për aktivitet të koordinuar.
Kjo është arsyeja pse historia nuk duhet të mbyllet me rikthimin e disa profileve.
Duhet të zbulohet kush raportoi, kush pagoi në rastet ku pretendohet pagesë, nëse të njëjtët raportues shfaqen në llogari të ndryshme, si kaluan ankesat filtrat e Meta-s dhe pse një sistem i krijuar për të mbrojtur pronësinë intelektuale mundi të përdorej për të zhdukur nga rrjeti zëra politikë, gazetarë dhe media.
Dhe hetimi nuk duhet të fillojë vetëm nga gushti 2026.
Duhet të shkojë pas.
Sepse sot po flasin qindra. Por të tjerë janë goditur shumë më herët.
IconStyle është një prej tyre.
