COVAX mund të dështojë dhe të lërë njerëzit në vendet e varfra pa qasje në vaksina për COVID-19, deri më 2024, tregojnë dokumentet e Aleanca Globale për Vaksinat dhe Imunizimin Gavi udhëheq COVAX-in bashkë me OBSH-në. Ky raport dhe dokumente tjera të përgatitura nga Gavi, janë duke u diskutuar në takimin e bordit të Gavit nga
15 deri më 17 dhjetor. Qeveria shqiptare deri tani ka arritur të kryejë vetëm këtë marrëveshje me COVAX.
“Rreziku i dështimit për të ndërtuar një skemë të suksesshme COVAX është shumë i madh”, është thënë në dokumentin e brendshëm për bordin e Gavi-t, një aleancë qeverish, për kompanitë e ilaçeve, shoqatat e bamirësisë dhe organizatat ndërkombëtare që merren me fushata e vaksinimit global. Rreziku i dështimit është më i madh sepse skema është krijuar shumë shpejt duke vepruar në “territor të panjohur”, është thënë në raportin e cituar nga agjencia Reuters.
Gavi ka angazhuar muajin e kaluar kompaninë Citigroup, për të ofruar këshilla rreth asaj se si të përballen me rreziqet e financimit.
Në një dokument të 25 nëntorit, që është përfshirë në dokumentet e dorëzuara te bordi i Gavit, këshilltarët e kompanisë Citi kanë thënë se rreziku më i madh i programit qëndron në një pikë të kontratës, që u mundëson shteteve të mos blejnë vaksinat e porositura përmes skemës COVAX.
“Prandaj, një gjë e tillë duhet zvogëluar përmes negociimit të kontratave apo përmes absorbimit të rrezikut nga Gavi që menaxhohet me kujdes nga struktura qeverisëse”.
Marrëveshjet për furnizime
Planet e COVAX-it varen në vaksina të lira që deri më tani nuk janë miratuar, dhe jo në vaksina nga kompanitë Pfizer/BioNTech dhe Moderna, që përdorin teknologji më të shtrenjtë.
Vaksina e kompanisë Pfizer veçse është miratuar për përdorim emergjent në disa shtete dhe vaksinimi ka nisur në Britani dhe Shtetet e Bashkuara.
COVAX i ka bër llogaritë për çmimin 5.2 dollarë/vaksina
Programi COVAX deri më tani ka krijuar marrëveshje furnizimi jodetyruese me kompanitë, AstraZeneca, Novavax dhe Sanofi për një total të rreth 400 milionë vaksinave, me mundësi të porositjes së qindra miliona dozave shtesë, është thënë në një dokument të Gavit.
Mirëpo të tria kompanitë janë përballur me vonesa në testimet e tyre, çka mund të shtyjë procesin e miratimit të vaksinave nga rregullatorët deri në gjysmën e dytë të vitit 2021 apo edhe më gjatë.
Një gjë e tillë mund të rrisë edhe nevojat financiare të COVAX-it. Parashikimet e saja financiare bazohen në një çmim mestar prej 5.20 dollarësh për një dozë vaksine, është thënë në një dokument.
Vaksinat e kompanisë Pfizer kushtojnë rreth 18.40-19.50 dollarë derisa ato të kompanisë Moderna 25-37 dollarë.
COVAX nuk ka marrëveshje me asnjërën prej tyre kompanive. Dhe ajo as nuk është në listë të prioriteteve, meqë vaksina e Pfizerit kërkon kushte të veçanta për ruajtje në temperatura shumë të ulëta, është thënë në një nga dokumentet e Gavit.
Të martën një zyrtar i lartë i OBSH-së ka thënë se agjencia është duke biseduar me kompanitë Pfizer dhe Moderna për të përfshirë vaksinat e tyre për koronavirus, në listën e shpërndarjes në vendet më të varfra, mirëpo me një çmim më të ulët dhe më të përballueshëm sesa ai që tani është në treg.
Meqë disa vaksina janë duke u zhvilluar në botë, COVAX dëshiron të zgjerojë listën e mundësive, për të përfshirë vaksina edhe nga shtetet tjera.
Shtetet e pasura, që kanë porositur shumicën e dozave të vaksinave për COVID-19, janë duke planifikuar që të bëjnë donacione në vendet e varfra, ndonëse nuk është e qartë nëse një gjë e tillë do të bëhet përmes skemës COVAX.
Mungesa e fondeve
Për të arritur synimin e vaksinimit të të paktën 20 për qind të njerëzve në shtetet e varfra vitin e ardhshëm, COVAX ka thënë se i duhen 4.9 miliardë dollarë shtesë, për dallim nga 2.1 miliardë dollarë sa ka mbledhur tani.
Nëse çmimet e vaksinave janë më të larta sesa është parashikuar, furnizimi do të shtyhet dhe fondet shtesë nuk do të mund të sigurohen plotësisht andaj skema përballet me dështim”, nënvizon dokumenti.
Çfarë është COVAX?
Sipas marrëveshjes, pjesë e së cilës është bërë nga qeveria shqiptare “Përmes strukturës globale të qasjes në vaksinat COVID-19 (Lehtësia COVAX), vendet kanë mundësinë të përfitojnë nga një portofol i kandidatëve për vaksina duke përdorur një sërë platformash teknologjike, të prodhuara nga më shumë prodhues në të gjithë botën, me një treg më të madh për të garantuar sigurinë e kërkesës, me një fushëveprim më të madh sesa qeveritë, ose grupet rajonale mund të mbështesin vetë duke i dhënë popullsisë së tyre qasje të hershme në vaksina të sigurta dhe efikase.
Sa doza janë porositur?
“Dozat Totale të Pjesëmarrësit” do të thotë 1,140,000 numri i dozave të Vaksinës së Miratuar, të mjaftueshme për të vaksinuar 20% të Popullsisë së Pjesëmarrësit”, përcaktophet në termat e kontratës.
Sa është pagesa paraprake?
“Pagesë paraprake” sipas kontratës është 3,534,000 Dollarë Amerikanë.
A mund të blihet vaksina në një rrugë tjetër?
Për të shmangur dyshimin, sipas kontratës, pjesëmarrësi nuk do të jetë i detyruar të sigurojë blerjen e vaksinës së miratuar nga COVAX, si rezultat i hyrjes në këtë marrëveshje.
Detyrimet
Pas marrjes nga Gavi të Pagesës Paraprake: Gavi do të njoftojë Pjesëmarrësin me shkrim, herë pas here, për çdo mundësi për të blerë vaksinat e miratuara nga një prodhues i përcaktuar. Çdo mundësi blerjeje do të përcaktojë kushtet kryesore të prokurimit dhe shpërndarjes së vaksinave të miratuara nga prodhuesi.
Afati
Kjo Marrëveshje fillon në datën e shënuar në të dhe do të përfundojë në përvjetorin e tretë të datës së kësaj marrëveshjeje, nëse nuk ka vaksinë të miratuar më përpara.
