Një ndryshim i heshtur po ndodh prej dekadash me shëndetin e meshkujve dhe shifrat e fundit janë të forta: nivelet mesatare të testosteronit kanë rënë me rreth 54% nga viti 1972 deri në vitin 2019.
Të dhënat vijnë nga një analizë e madhe shkencore e prezantuar në kongresin vjetor të European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) në Londër. Studiuesit analizuan të dhëna të mbledhura përgjatë dekadave dhe gjetën të njëjtën prirje: testosteroni te meshkujt po bie me kalimin e kohës.
Dhe nuk bëhet fjalë për një ndryshim të vogël. Sipas të dhënave të prezantuara, rënia e testosteronit total rezulton në më shumë se 1% në vit, ndërsa pas vitit 2000 duket se ritmi është përshpejtuar.
Prof. Hagai Levine, një prej studiuesve kryesorë, e përshkroi situatën si një “krizë të madhe në shëndetin riprodhues të meshkujve”, duke theksuar se çështja nuk po merr vëmendjen që meriton.
Por pse ka rëndësi testosteroni?
Sepse nuk lidhet vetëm me dëshirën seksuale. Ky hormon luan rol të rëndësishëm në prodhimin e spermës, masën muskulore, shëndetin e kockave, energjinë, humorin dhe metabolizmin. Një ndryshim kaq i madh në nivel popullate, për këtë arsye, ngre pikëpyetje që shkojnë shumë përtej fertilitetit.
Çfarë po e shkakton?
Pikërisht këtu historia bëhet më komplekse. Shkencëtarët nuk kanë identifikuar një shkak të vetëm.
Obeziteti dhe diabeti konsiderohen ndër shpjegimet më të rëndësishme, ndërsa po shqyrtohen edhe faktorë të tjerë të jetës moderne: mënyra sedentare e jetesës, ndotja dhe ekspozimi ndaj kimikateve që mund të ndërhyjnë në sistemin hormonal. Studiuesit kanë ngritur gjithashtu hipoteza për ndikimin e temperaturave në rritje, por roli i saktë i faktorëve mjedisorë mbetet objekt debati shkencor.
Ka edhe një detaj të rëndësishëm që nuk duhet humbur mes titujve dramatikë: analiza nuk do të thotë se çdo burrë i sotëm ka 54% më pak testosteron se babai apo gjyshi i tij në të njëjtën moshë. Shifra përshkruan një tendencë të përgjithshme të vërejtur në popullatat e studiuara përgjatë dekadave. Faktorë si pesha trupore, shëndeti metabolik dhe ndryshimet mes popullatave mund të ndikojnë gjithashtu në rezultat.
Megjithatë, fakti që tendenca është konstatuar në studime dhe popullata të ndryshme është pikërisht arsyeja pse shkencëtarët po kërkojnë më shumë vëmendje ndaj fenomenit.
Dhe ka edhe një paralajmërim tjetër: marrja e testosteronit pa indikacion mjekësor nuk është zgjidhja. Përdorimi i testosteronit nga jashtë mund, në disa raste, të frenojë prodhimin natyral të hormonit dhe të ulë prodhimin e spermës, duke ndikuar negativisht në fertilitet.
Pra, pyetja nuk është thjesht nëse “meshkujt kanë më pak testosteron se dikur”. Pyetja më e madhe është: çfarë ka ndryshuar në mënyrën se si jetojmë gjatë këtyre pesë dekadave dhe sa prej këtyre ndryshimeve po reflektohen tashmë në trupin tonë?
