Shtatori nuk është vetëm muaji i rikthimit në rutinë. Në mbarë botën, ai është kthyer edhe në një periudhë të rëndësishme për ndërgjegjësimin rreth parandalimit të vetëvrasjes dhe kujdesit për shëndetin mendor, me 10 shtatorin që shënon Ditën Botërore të Parandalimit të Vetëvrasjes.
Kjo ditë u vendos për herë të parë në vitin 2003 nga Shoqata Ndërkombëtare për Parandalimin e Vetëvrasjes, në bashkëpunim me Organizatën Botërore të Shëndetësisë. Me kalimin e viteve, mesazhi është shtrirë përtej një date të vetme dhe shtatori është bërë një muaj ku organizata, komunitete dhe njerëz në vende të ndryshme të botës flasin më shumë për parandalimin, shëndetin mendor dhe rëndësinë e kërkimit të ndihmës.
Në vitin 2026, kjo merr një domethënie të veçantë. Është viti i tretë dhe i fundit i fushatës globale “Changing the Narrative on Suicide” – “Të ndryshojmë mënyrën si flasim për vetëvrasjen”, e cila shoqërohet me një thirrje shumë të thjeshtë: “Start the Conversation” – “Nise bisedën”.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron mesazhi më i rëndësishëm.
Në botë, më shumë se 720 mijë njerëz humbin jetën çdo vit nga vetëvrasja. Pas secilit prej këtyre numrave qëndron një njeri, një familje, miq dhe njerëz që mbeten pas. Ndaj parandalimi nuk fillon vetëm në zyrën e një psikologu apo në një spital. Mund të fillojë shumë më herët, me mënyrën se si ne i shohim dhe i dëgjojmë njerëzit pranë nesh.
Shpesh personi që po kalon një periudhë të vështirë nuk di si ta thotë. Mund të ketë frikë se do të gjykohet, se do të konsiderohet i dobët, se po rëndon të tjerët me problemet e veta apo se askush nuk do ta kuptojë.
Pikërisht këtë heshtje kërkon të thyejë fushata e këtij viti.
Të flasësh për vetëvrasjen me kujdes dhe përgjegjësi nuk do të thotë t’ia “fusësh idenë në kokë” dikujt. Përkundrazi, udhëzimet ndërkombëtare theksojnë se një bisedë e hapur, dëgjimi pa gjykim dhe mbështetja mund ta ndihmojnë një person në vështirësi të mos ndihet vetëm.
Prandaj, nëse vëren se dikush pranë teje ka ndryshuar, është tërhequr, duket i pashpresë apo të thotë se nuk po ia del më, mos e minimizo atë që po të thotë.
Mos nxito me “do të kalojë”, “mos mendo kështu” apo “të tjerët kanë probleme më të mëdha”.
Pyete si ndihet. Dëgjoje. Lëre të flasë pa u përpjekur menjëherë t’ia zgjidhësh gjithçka. Merre seriozisht dhe ndihmoje të lidhet me një profesionist të shëndetit mendor ose me shërbimet e duhura. Nëse mendon se personi është në rrezik të menjëhershëm, mos e lër vetëm dhe kërko menjëherë ndihmë profesionale ose urgjente.
Por shtatori ka edhe një mesazh për secilin prej nesh: nuk duhet të arrijmë në pikën më të keqe për të kërkuar ndihmë.
Të shkosh te psikologu nuk është dështim. Të thuash “nuk jam mirë” nuk është dobësi. T’i telefonosh një miku sepse nuk dëshiron të qëndrosh vetëm nuk të bën barrë. Dhe të pranosh se këtë herë nuk po ia del dot vetëm, mund të jetë një nga gjërat më të guximshme që bën për veten.
Fushata globale e këtij viti kërkon pikërisht një ndryshim të tillë: nga heshtja te biseda, nga paragjykimi te mirëkuptimi dhe nga “duhet ta përballosh vetë” te “jam këtu, më trego”.
Nuk kemi nevojë të jemi psikologë për të qenë njerëzorë me njëri-tjetrin. Ndonjëherë mjafton një mesazh. Një telefonatë. Një pyetje e bërë me sinqeritet. Dhe, mbi të gjitha, gatishmëria për të mos u larguar sapo përgjigjja ndaj “Si je?” nuk është “Mirë”.
Këtë shtator, pyete dikë si është. Por këtë herë, qëndro dhe dëgjoje përgjigjen. 🤍
