Njëzet vite më parë, ceremonia e ndarjes së çmimeve Academy Awards u shoqërua me një nga vendimet më të debatueshme në historinë e saj. Në vitin 2006, filmi Crash fitoi çmimin për Filmin më të Mirë, duke mposhtur favoritin e madh të asaj kohe, Brokeback Mountain.
Më 5 mars 2006, gjatë ceremonisë së 78-të të Oscarëve, aktori Jack Nicholson shpalli fituesin e çmimit kryesor. Kur lexoi emrin e filmit “Crash”, ai reagoi me një “wow”, duke reflektuar habinë që ndjenë shumë të pranishëm në sallë dhe shikues në mbarë botën.
Filmi i regjisorit Paul Haggis trajton tema të forta si racizmi dhe paragjykimet në Los Angeles, duke treguar histori të ndërlidhura të personazheve nga komunitete të ndryshme. Megjithatë, fitorja e tij u konsiderua shumë e diskutueshme, pasi “Brokeback Mountain”, një film novator që trajtonte dashurinë mes dy burrave, shihej si favoriti absolut për çmimin më të madh të mbrëmjes.
Edhe sot, dy dekada më vonë, ky vendim vazhdon të diskutohet në media dhe në rrjetet sociale. Shumë kritikë e konsiderojnë atë si një nga surprizat më të mëdha në historinë e Oscarëve.
Sipas bashkë-skenaristit dhe producentit të filmit, Bobby Moresco, ideja për “Crash” lindi nga dëshira për të trajtuar çështjen e racizmit në shoqërinë amerikane. Filmi u shkrua rreth dhjetë vjet pas incidentit të famshëm të Rodney King, i cili në vitin 1991 u bë viktimë e brutalitetit policor në Los Angeles dhe shkaktoi protesta të mëdha në qytet.
Pavarësisht se ishte një film i pavarur me një buxhet relativisht modest prej rreth 6.5 milionë dollarësh, “Crash” arriti të mbledhë një kast të njohur aktorësh si Sandra Bullock, Don Cheadle, Thandiwe Newton, Brendan Fraser dhe Matt Dillon.
Xhirimet e filmit përfunduan në janar të vitit 2004 pas vetëm 32 ditësh pune. Premiera botërore u mbajt në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Toronto, ku filmi u prit me duartrokitje dhe reagime shumë pozitive nga publiku. Po atë ditë, kompania Lionsgate bleu të drejtat e shpërndarjes për rreth 3 milionë dollarë.
Kur u shfaq në kinematë e Amerikës së Veriut në maj të vitit 2005, filmi pati një sukses të konsiderueshëm financiar. Ai fitoi rreth 9 milionë dollarë në fundjavën e parë dhe përfundoi me rreth 98.4 milionë dollarë të ardhura në mbarë botën, një rezultat shumë i mirë për një film me buxhet të ulët.
Strategjia e shpërndarjes dhe promovimit luajti gjithashtu një rol të rëndësishëm në rrugën drejt Oscarëve. Për të rritur shanset e filmit, Lionsgate dërgoi më shumë se 100 mijë DVD të “Crash” tek anëtarët e industrisë, përfshirë votuesit e Akademisë.
Një tjetër moment i rëndësishëm ishte mbështetja nga Oprah Winfrey, e cila e përmendi filmin në emisionin e saj shumë të ndjekur, duke nxitur publikun ta shikonte dhe duke e futur atë në diskutimet e përditshme të kulturës pop.
Filmi u vlerësua gjithashtu nga organizata të ndryshme afro-amerikane si Shoqata e Kritikëve të Filmit Afro-Amerikan dhe NAACP Image Awards, të cilat e shpallën filmin më të mirë të vitit. Megjithatë, në shumicën e ceremonive të tjera të çmimeve, favoriti kryesor për Filmin më të Mirë mbetej “Brokeback Mountain”.
Pikërisht për këtë arsye, fitorja e “Crash” në Oscar u konsiderua një surprizë e madhe dhe mbetet edhe sot një nga momentet më të diskutueshme në historinë e kinemasë.
