Fundi i aksesit të pakontrolluar të fëmijëve në rrjetet sociale duket më afër se kurrë. Viti 2026 po parashikohet si momenti kur bashkësia ndërkombëtare do të përpiqet seriozisht të vendosë kufij të fortë në marrëdhënien e të miturve me platforma si TikTok, Instagram, Snapchat dhe Facebook. Hapin e parë e ka bërë tashmë Australia, e cila që nga dhjetori i vitit 2025 ka hyrë në histori si vendi i parë që aplikon një ndalim të plotë.
Arsyeja kryesore e kësaj vale globale kufizimesh është alarmi për shëndetin mendor të fëmijëve dhe adoleshentëve: rritja e varësisë nga algoritmet, dhuna dhe ngacmimi online, si edhe ekspozimi ndaj përmbajtjeve të papërshtatshme apo të rrezikshme.
Australia, “pionierja” e ndalimit total
Australia u bë vendi i parë në botë që ndaloi plotësisht përdorimin e rrjeteve sociale për fëmijët nën 16 vjeç. Projektligji u prezantua në nëntor 2024 nga qeveria e kryeministrit Anthony Albanese dhe hyri në fuqi në dhjetor 2025.
Ligji ndalon krijimin dhe mbajtjen e llogarive nga të miturit dhe e zhvendos përgjegjësinë nga familjet te vetë kompanitë teknologjike. Platformat që nuk marrin masa “të arsyeshme” për të ndaluar aksesin e fëmijëve përballen me gjoba deri në 49.5 milionë dollarë australianë. Ky model, pavarësisht vështirësive të zbatimit, tashmë po shihet si një “pilot” për qeveritë e tjera.
Kufizime në Evropë, Azi dhe SHBA
Në Francë, që nga qershori 2023, kërkohet verifikimi i moshës dhe pëlqimi prindëror për fëmijët nën 15 vjeç, me gjoba që mund të arrijnë deri në 1% të të ardhurave globale të kompanive. Spanja ka rritur moshën e pëlqimit nga 14 në 16 vjeç, ndërsa Norvegjia po përgatitet ta çojë nga 13 në 15 vjeç.
Italia kërkon pëlqim prindëror për fëmijët nën 14 vjeç që prej vitit 2018, por pa një kuadër të qartë sanksionesh për platformat. Ndërkohë, Koreja e Jugut ka zgjedhur një qasje tjetër, duke ndaluar përdorimin e pajisjeve dixhitale në shkolla që nga marsi 2026.
Në Malajzi, ndalimi i rrjeteve sociale për fëmijët nën 16 vjeç hyri në fuqi më 1 janar 2026, ndërsa në Pakistan është paraqitur një projektligj i ngjashëm. Në Shtetet e Bashkuara, situata mbetet e fragmentuar, me ligje të ndryshme shtetërore dhe shumë raste të kontestuara në gjykatë.
Në Evropë, kuadri ligjor i GDPR u lejon vendeve anëtare të vendosin kufij mbi moshën 13 vjeç. Vetëm pak ditë më parë, kryeministri spanjoll Pedro Sánchez deklaroi se Spanja do t’u ndalojë të miturve nën 16 vjeç aksesin në rrjete sociale, duke e quajtur internetin aktual “Perëndimi i Egër dixhital”.
Si po zbatohet ndalimi në Australi
Dy muaj pas hyrjes në fuqi të ligjit, tabloja në Australi është e ndërlikuar: qindra mijëra llogari janë çaktivizuar, platformat janë detyruar të përshpejtojnë sistemet e verifikimit të moshës dhe reagimet e adoleshentëve mbeten të përziera.
Ndalimi mbulon dhjetë platforma kryesore, përfshirë Facebook, Instagram, TikTok, X, YouTube, Reddit, Twitch dhe Kick. Shërbime si YouTube Kids, Google Classroom dhe WhatsApp janë përjashtuar.
Sipas një ankete qeveritare të vitit 2025:
- 96% e fëmijëve 10–15 vjeç përdornin rrjete sociale,
- 7 në 10 ishin ekspozuar ndaj përmbajtjeve të dëmshme,
- mbi 50% kishin përjetuar ngacmim kibernetik.
Këto të dhëna u përdorën si justifikimi kryesor për ndalimin.
Përgjegjësia kalon te kompanitë
Ligji australian nuk parashikon ndëshkime për prindërit apo fëmijët. E gjithë përgjegjësia bie mbi kompanitë, të cilat ndalohen të përdorin vetëdeklarimin e moshës dhe detyrohen të aplikojnë metoda të shumëfishta verifikimi, nga dokumentet zyrtare deri te vlerësimi i sjelljes online.
Fillimisht, gjigantët e teknologjisë reaguan ashpër. Meta, Google dhe Snap shprehën rezerva serioze, ndërsa Elon Musk e cilësoi ligjin si “derë të pasme për kontrollin e internetit”. Megjithatë, të gjitha kompanitë u detyruan të përshtaten.
Reagimi i të rinjve dhe dilemat
Shumë adoleshentë tentuan të anashkalojnë ndalimin përmes VPN-ve, aplikacioneve alternative ose datave të rreme të lindjes. Të tjerë raportuan se ndiheshin “më të lirë” pa rrjetet sociale. Ekspertët, nga ana tjetër, paralajmërojnë për rreziqe të reja: mbledhjen masive të të dhënave personale dhe zhvendosjen e fëmijëve drejt mjediseve më pak të kontrolluara.
Çfarë nënkupton modeli australian për Evropën
Shumë vende evropiane, përfshirë Greqinë, Francën, Spanjën, Danimarkën dhe Italinë, do të testojnë një sistem pilot të verifikimit të moshës në nivel BE-je. Ky model synon të kufizojë aksesin e të miturve pa vendosur një ndalim total si ai australian.
Megjithatë, një ndalim universal mbetet politikisht dhe teknikisht i vështirë për t’u zbatuar në Evropë, për shkak të shqetësimeve për privatësinë, mungesës së sistemeve kombëtare të verifikimit dhe frikës nga izolimi social i fëmijëve.
Një gjë është e qartë: viti 2026 shënon fillimin e një epoke të re për rrjetet sociale, ku liria dixhitale e të miturve po rishikohet nga themelet.
