Prej një jave, korrierët që shpërndajnë porositë e Wolt në Tiranë janë në protestë. Çdo ditë në rrugë, mes trafikut dhe orëve të gjata, ata po kërkojnë pagesë më të drejtë dhe më shumë siguri për punën që bëjnë.
Pakënaqësia shpërtheu pasi vetë korrierët nisën të flasin hapur për mënyrën si paguhen. Sipas tyre, nuk ka rrogë bazë, por vetëm pagesë me përqindje, në varësi të dërgesave. Kjo do të thotë se një ditë mund të dalësh mirë, një tjetër mund të punosh po aq dhe të marrësh shumë më pak, ndërkohë që kostot mbeten po aty: karburanti, amortizimi i mjetit, koha në rrugë.
Situata u tensionua më shumë kur në qarkullim doli një mesazh i brendshëm, ku korrierëve u thuhej se nuk janë punonjës të drejtpërdrejtë të Wolt, por të një kompanie partnere, GMS. Në të njëjtin komunikim theksohej se pagesa është vetëm me përqindje dhe jepej një paralajmërim i qartë: kush merr pjesë në protestë do të konsiderohet i larguar automatikisht nga puna.
Nga ky moment, çështja nuk mbeti më vetëm te paga, por kthye në një përplasje të hapur për mënyrën se si funksionon ky sektor.
Çdo kompani private ka të drejtën e saj të organizimit të punës dhe modelit të pagesës. Por kur lind një konflikt i tillë, ai duhet parë në dy plane: ligjor dhe moral. Çfarë parashikon ligji dhe çfarë u është premtuar realisht punonjësve? Si janë informuar ata në fillim dhe a ka pasur ndryshim të rregullave gjatë rrugës?
Në planin ligjor, Kodi i Punës e lejon pagesën me përqindje (neni 110), por vetëm nëse ajo nuk e çon punëmarrësin nën pagën minimale (neni 111), e cila sot është 50 mijë lekë bruto në muaj. Mënyra e pagesës duhet të jetë e shkruar qartë në kontratë (neni 21), ndërsa shpenzimet e punës, përfshirë përdorimin e mjetit personal, nuk mund t’i kalohen punëmarrësit (nenet 126 dhe 127).
Edhe në rast se marrëdhënia kalon përmes një kompanie partnere, siç pretendohet në këtë rast, ligji kërkon që kushtet e punës të jenë të njëjta si për punonjësit e drejtpërdrejtë.
Ndërsa paralajmërimi për largim nga puna hap një çështje tjetër. Kodi nuk njeh “largime automatike”. Largimi kërkon procedurë të detyrueshme, ndërsa konsiderohet i pajustifikuar kur punëmarrësi ushtron të drejtat e tij. Po ashtu, ndalohet çdo presion apo ndëshkim për pjesëmarrje në protestë apo grevë, për sa kohë nuk ka një vendim gjykate që e shpall atë të paligjshme.
Por përtej ligjit, mbetet edhe një dimension tjetër: besimi. Nëse një punonjësi i është premtuar një model i caktuar pune dhe ai përballet me një realitet tjetër, atëherë kemi një problem që nuk zgjidhet vetëm me kontrata, por me transparencë.
Ky nuk është një treg pa probleme vetëm për punonjësit. Edhe vetë kompanitë e këtij sektori shpesh përballen me sfida të tjera: abuzime nga punonjës, mosrespektim i porosive, vonesa, apo probleme në zinxhirin me restorantet. Në shumë raste, tensioni nuk është njëkahësh.
Kemi të bëjmë me një treg që është rritur shpejt, por që ende nuk është formalizuar dhe rregulluar plotësisht. Kemi një sektor ku mungon balanca mes fleksibilitetit dhe mbrojtjes së punonjësit.
Korrierët thonë se nuk do të tërhiqen pa marrë përgjigje. Nga ana tjetër, deri tani mungon një sqarim i plotë publik për mënyrën e pagesës, kontratat dhe mesazhin që ka ndezur reagimin.
Ky rast është treguesi se tregu ka nevojë për organizim, rregulla më të qarta, mbikëqyrje reale nga shteti dhe një balancë më të drejtë mes interesit të biznesit dhe dinjitetit të punës.
