Këto nuk janë letra të zakonshme…
Janë rrëfime ku krimi dhe pendesa qëndrojnë përballë njëra-tjetrës… njëra që ka shkatërruar, tjetra që nuk e rindërton dot më atë që u humb…
Zarfet duken të zakonshme. Por brenda tyre ka histori që të godasin pa paralajmërim…..
Gra që dikur mbanin familje, dhe një moment që i shndërroi në autore krimesh të rënda.
Këto letra, të shkruara me dorë nga brenda burgut të grave në Pojskë, nuk janë thjesht rrëfime personale. Janë pasqyra ku shfaqet njeriu përballë krimit të vet.
Një përballje e vështirë, ku asgjë nuk zbukurohet dhe asgjë nuk fshihet.
Në çdo faqe, është e pothuajse i njëjti rrëfim dhe e njëjta kërkesë…
A mund të ketë një shans të dytë?
“Një mundësi e dytë do të thotë të kem vitet që më kanë mbetur për të shlyer gabimet që kam bërë dhe të jetoj me dinjitet, në paqe me veten dhe me familjen time”, letër nga burgu.
“Duhet të kuptojmë që gratë që kryejnë krime, nuk janë qënie antisociale, janë njerëz si të gjithë ne, që kanë po ashtu një të kaluar, një fëmijëri, një rini, kanë aktualisht edhe një jetë që vazhdon edhe për to, kanë disa kuadro edukuese që fillojnë në familje”, u shpreh Entela Bunjaku, sociologe
“Historia ka treguar që rikthimi në shoqëri vjen me një stil që këto gra kanë kryer një vepër penale të tillë, kanë ndërmarrë një veprim ekstrem, dhe normalisht rikuperimi i tyre dhe rikthimi në jetën sociale të tillë është i vështirë. Institucionet kanë një rol esencial që nga momenti që përpara se ngjarje e tillë të ndodhi, e deri kur një vepër penale ndodh e më pas kryhet dënimi dhe një grua del pas kryerjes së dënimit”, u shpreh Nadia Elbasani, pedagoge.
***
Vrau burrin me sqepar në gjumë, Drania e penduar: Jam shkatërruar, u ndava nga fëmijët…
Mes rrëfimeve që vijnë për Inside Story si letra nga një botë e mbyllur, qëndron historia e Drane Dedës, e dënuar për vrasjen e bashkëshortit.
Ajo nuk rrëfen vetëm krimin… por jetën që ka mbetur pas tij, si një rrugë pa kthim, ku çdo hap të kthen sërish në të njëjtin vend.
Sepse faji nuk është thjesht një vendim gjykate, është një hije që të ndjek pas, edhe kur përpiqesh t”i ikësh.
“Veprimi më ka ndryshuar thellësisht. Më ka bërë të reflektoj më shumë. Jam bërë më e qetë, më e vetëdijshme dhe më e penduar. Sot e kuptoj më mirë vlerën e jetës dhe rëndësinë e marrëdhënieve. Konfliktet duhen zgjidhur me dialog”, letra nga burgu
Tragjedia e Dranes, nuk nisi në momentin kur u ngrit sqepari si mjet krimi….. por, në një marrëdhënie të gjatë bashkëshortore, që sipas dëshmive të fëmijëve ishte e mbushur me tensione, konsum të vazhdueshëm alkooli dhe episode dhune të padenoncuara kurrë.
Një realitet i heshtur që për vite kishte mbetur brenda mureve të shtëpisë, deri në natën kur gjithçka shpërthen në mënyrë të pakthyeshme.
Në orët e para të mëngjesit të 6 nëntorit 2020, në banesën e tyre në Laç, sipas dosjes hetimore, bashkëshorti ndodhej në gjumë në krevat, pa e menduar kurrë se ajo do të ishte nata e fundit…
“E PANDEHURA KA GODITUR ME MJET TË FORTË NË PJESËN E KOKËS BASHKËSHORTIN E SAJ NDËRKOHË QË AI ISHTE DUKE FJETUR…”
Goditjet janë të përsëritura, të forta dhe të përqendruara në kokë, duke shkaktuar dëmtime të rënda që sipas ekspertizës mjeko-ligjore rezultojnë fatale për jetën.
“THYERJE TË KOCKAVE TË KAFKËS… HEMORAGJI NË CIPAT E TRURIT… DËMTIME TË RREZIKSHME PËR JETËN…”
Por, çfarë e bën këtë histori edhe më të rëndë, është ajo që ndodh menjëherë pas aktit. Sipas vetë të pandehurës, ajo del në verandë dhe qëndron aty për rreth një orë, në një gjendje të paqartë, mes tronditjes dhe moskuptimit të plotë të asaj që sapo kishte ndodhur. Viktima, mblodhi fuqitë për një thirrje të fundit në ato momente…
“Pas këtij momenti Drania, ka dalë jashtë banesës në verandë dhe është ulur në divan duke qëndruar aty rreth një orë pasi nuk e dinte dhe nuk e kuptonte se çfarë kishte bërë. Në një moment bashkëshorti i saj Lleshi, thërret nga krevati Dranen dhe me pas Drania, është futur në banesë duke parë Lleshin të mbuluar me gjak. Në këtë moment Drania ka dalë nga banesa për t’u dorëzuar në Polici pasi aty e ka kuptuar se çfarë kishte bërë.
Pasi del nga shtëpia, shkon tek banesa e vëllait dhe aty, për herë të parë, rrëfen krimin. Është nusja e vëllait që përshkruan momentin.
“Erdhi në shtëpi dhe më tha: “Nuk durova dot më…. e kam goditur me sqepar dhe e kam lënë aty…”
Një deklaratë e drejtpërdrejtë, pa shmangie, e cila për hetuesit përforcon autorësinë dhe qartësinë e veprimit të kryer. Por, paralelisht me këtë rrëfim, në dosje shfaqet edhe një tjetër dimension, ai i marrëdhënies familjare.
Fëmijët e çiftit flasin për një klimë të tensionuar prej vitesh, për debate të vazhdueshme dhe për një figurë babai që, sipas tyre, konsumonte rregullisht alkool dhe kishte ushtruar dhunë ndaj nënës.
“MARRËDHËNIA MIDIS PRINDËRVE KA QËNË PREJ KOHËSH E KEQE… NUK KANË MUNGUAR RASTET E DHUNËS…”
Një realitet ku dhuna shpesh mbyllet brënda katër mureve dhe heshtja shihet si mënyrë për të “ruajtur familjen”. Por, mos-denoncimi nuk është thjesht një mungesë reagimi, por një zinxhir që e shtyn tragjedinë drejt fundit të saj më të rëndë.
“Gjithë këto gra duhet të kuptojnë se ka zgjidhje, e para duhet të kërkojë ndihmë kur është e dhunuar, kjo është shumë e rëdësishme, sepse është presioni dhe fakti që ato e konsiderojnë veten të vetmuar nuk kanë ku kthehen më. E dyta mund mos gjejnë vëmëndje nga familja e origjinës, por ka struktura të tjera që i mbështesin, shtetërore, mjaftojnë që të mbështesin dhunuesin.” u shpreh Anila Hoxha, gazetare.
“Ky është një nga elementët kryesorë që vlersojmë që shtyjnë gratë në kryerjen e këtyre krimeve, pra problemet ekonomike, sociale, mosarsimimi i duhur, papunësia etj janë shkaqe që i detyrojnë gratë në kryerjen e krimeve apo konsumimin e veprave penale.” u shpreh Dritan Jahja, avokat.
Vetë e pandehura e pranon krimin, por e lidh atë me një moment frike dhe reagimi. Ajo pretendon se ishte dhunuar më herët dhe kishte vepruar në kushte vetëmbrojtjeje, një version që bie në kontrast me konkluzionin e hetimit mbi momentin kur viktima ndodhej në gjumë.
Por vite më pas asaj historie që tronditi opinionin, vjen një tjetër zë… Jo nga dosja… por nga burgu.
Një zë që vjen nga vetë e dënuara, Drane Deda, e cila nga brenda burgut flet për herë të parë për jetën e saj pas hekurave.
Ajo ndalet te përjashtimi nga amnistia, që e përjeton si goditje të rëndë, të lidhur me moshën dhe vitet larg familjes.
Për mua si një grua në moshën 65-70 vjeç, përjashtimi nga amnistia është shumë e vështirë për tu përballuar, e kam pranuar plotësisht veprën time dhe ndjej pendesë të thellë çdo ditë, ajo që ndodhi erdhi pas një periudhe të gjatë dhune fizike dhe psikologjike që kam përjetuar, por kjo nuk e justifikon atë që kam bërë!
Nuk shmang përgjegjësinë. E pranon veprën dhe flet për pendesë të përditshme. Burgu, sipas saj, është përballje me veten dhe mungesë e thellë e fëmijëve.
Sot e shoh si një tragjedi që ka shkatërruar jetën time dhe të familjes sime, është një barrë që e mbaj çdo ditë, më ka ndarë nga fëmijët e mi në një moshë kur do të isha pranë tyre dhe ti mbështesja.
Ajo thotë se ka ndryshuar thellësisht, duke u bërë më e vetëdijshme dhe më e penduar. E ardhmja për të nuk është fillim i ri… por kthim. Pranë familjes, pranë fëmijëve..
Një mundësi e dytë do të thotë të kaloj vitet e mbetura pranë 10 fëmijëve të mi, do të thotë të përpiqem të rikuperoj sadopak atë që kam humbur dhe të jetoj me dinjitet në paqe me veten dhe familjen time.
“Drama më e madhe e jetës së tyre është ndarja me fëmijët. Pasi fëmijët edhe pasi kemi arritur ti bindim që ti takojnë nënat e tyre brënda institucionit nuk i falnin. Pra, nqs i ka vrarë të atin, falja ke fëmija nuk vinte asnjëherë. Pra unë nuk kam takuar në vitet që kam qenë drejtoresh në burgun e grave asnjë fëmijë që të paktën qoftë edhe me gojë t”ja fali.” u shpreh Xhoi Jakaj, ish drejtoresh e burgut të grave
“Pas daljes nga izolimi apo pas përfundimit të dënimit gratë e kanë tejet të vështirë që të ecin përpara në jetë dhe të ushtrojnë ato detyra që kanë si qënie njerzore mbi të gjitha, edhe si individë, si kryefamiljare, si nëna, si motra, si bashkëshorte”, u shpreh sociologia, Entela Binjaku
Këto ishin dy rrëfimet e Dranes për të njëjtën ngjarje…
Njëri i ftohtë, i dokumentuar në dosje, me prova, ekspertiza dhe përfundime ligjore. Tjetri, i vonë, i mbushur me pendesë dhe reflektim. Sot ajo kërkon rikuperimin e asaj që dënimi dhe koha i kanë marrë.
***
Nga viktimë e dhunës në autore krimi, historia e Mirelës që vrau bashkëshortin me sopatë
Edhe në rastin e Mirela Buzallit, gjithçka nis brenda një familjeje me tre fëmijë, ku grindjet ishin kthyer në rutinë. Mbrëmja e 17 korrikut 2016 nuk ishte veçse vazhdim i një konflikti të gjatë, që përfundon me dy bashkëshortë në dhoma të ndara dhe me një heshtje që paraprin tragjedinë.
Në orët e para të mëngjesit, sipas saj, një debat i ri përshkallëzohet kur ai i thotë se nuk donte të jetonte më me të dhe do të sillte një grua tjetër në shtëpi. Sipas versionit të saj, ai moment shoqërohet me një tentativë dhune me sopatë, të cilën ajo arrin ta marrë dhe ta përdorë duke e goditur disa herë në kokë partnerin, në të njëjtën dhomë ku ndodhej edhe fëmija i tyre.
Gjatë debatit, viktima ka marrë një sëpatë që e kishte fshehur pas krevatit dhe ka tentuar të godasë të dyshuarën, por ajo ka mundur të shmanget, tja marrë sëpatën dhe ta godasë atë disa herë në kokë duke e lënë të vdekur në vend. Më pas ajo u ka thënë djalit të madh e vajzës që të shkonin tek kushërinjtë e tyre, ndërsa vetë me djalin e vogël është nisur për në Komisariatin e Policisë të Vaut të Dejës, ku rezulton se ka mbërritur rreth orës 07.00 dhe ka njoftuar për krimin e kryer.
“Kushtet e vetëmbrojtjes normalisht kërkojnë një ekspertizë të detajuar sepse nuk mund të abuzohet në emër të vetëmbrojtjes. Normalisht pjesa më e vështirë është dallimi midis kushteve të vetëmbrojtjes kur ka ndodhur një sulm real i menjëhershëm dhe i padrejtë dhe i një veprimi që është ndërmarrë në këtë konotacion. Padyshim që ligji e njeh nëse ke vepruar në kushtet e vetëmbrojtjes”, u shpreh pedagogia, Nadia Elbasani.
“Unë kam pasur raste të tilla që njëra prej tyre më tha: “drejtoreshë më ka ndodhur që dhuna e bashkëshortit tim ka qenë sistematike që ditën e parë që jam martuar. Kam lindur 3 vajza, dhe pas 31 vitesh unë arrita ta vras. Tani jam çliruar, unë vetëm tani jam e lirë.” Pra ajo ishte e dënuar, dhe mendonte që tani është e lirë”, u shpreh Xhoi Jakaj, ish drejtoresh e burgut të grave
Një skenë që përsërit të njëjtin model si tek Drane Deda, armë e ngjashme, e njëjta hapësirë familjare dhe i njëjti fund i pakthyeshëm që vjen pas një historie të gjatë dhune të pashprehur.
Pas aktit, ajo nuk largohet, por dërgon fëmijët tek të afërmit dhe paraqitet vetë në Komisariatin e Vaut të Dejës për të rrëfyer krimin. Aty arrestohet dhe më pas dënohet me 16 vite burg për vrasjen e bashkëshortit.
“Nga eksperienca kam konstatuar që gratë janë më bashkëpunuese, pra përpara organit të prokurorisë e tregojnë faktin ashtu siç është, pra nuk mundohen që ta fshehin, apo të manipulojnë procesin hetimor apo penal, në përgjithësi janë më bashkëpunuese në krahasim me burrat.” u shpreh avokati, Dritan Jahja
Një vit pas ngjarjes, brenda qelisë, historia merr një tjetër kthesë të heshtur dhe të rëndë. Mirela Buzalli tenton t’i japë fund jetës duke konsumuar një sasi të konsiderueshme klori, një akt i dëshpëruar që e çon menjëherë në spital. Aty dëshmon se përballja me krimin nuk mbaron me dënimin, por vazhdon brenda, në një luftë të përditshme me veten.
Si në rastin e Dranes, edhe këtu rikthehet i njëjti element që i bashkon këto histori: dhuna e padenoncuar dhe heshtja që zgjat deri në momentin kur gjithçka shpërthen.
Mes bashkëshortëve ka pasur në vijimësi grindje, të cilat kanë qenë prezente edhe në mbrëmjen e datës 17.07.2016, kur viktima është kthyer në shtëpi në orë të vona. Konflikti i tyre ka vijuar me ofendime e për rrjedhojë bashkëshortët kanë fjetur atë natë në dhoma të ndryshme, viktima Shkëlzen ka fjetur në dhomën e djalit të madh, ndërsa e dyshuara Mirela në një dhomë tjetër me të bijën.
Sipas informacioneve nga burgu i Pojskës, edhe Mirela Buzalli ka shkruar një letër ku shpreh pendesë dhe kërkon të përfshihet në amnisti, fatkeqësisht pavarësisht kërkimeve të Inside Story ajo letër nuk mbërriti në redaksinë tonë duke mbetur një zë i pashprehur, por që ndjek të njëjtin ton me atë të Dranes… pranimin e fajit, peshën e viteve dhe dëshirën për t’u kthyer pranë fëmijëve.
Dy histori që nuk njihen mes tyre, por që bashkohen në të njëjtën vijë: nga dhuna e heshtur brenda familjes, tek krimi dhe më pas tek pendesa, si një përpjekje për të kërkuar falje për atë që ndodhi…/TOPSTORY
