Në rastet e hipotermisë së avancuar, mjekësia dhe shërbimet e shpëtimit kanë dokumentuar një fenomen të veçantë dhe shpesh keqkuptuar, të njohur si “zhveshja paradoksale”. Ky fenomen është shpjeguar edhe në një publikim informues nga OFKATH – Shpëtuesit Vullnetarë, një grup vullnetar shpëtimi i themeluar në vitin 2007 dhe i regjistruar pranë Ministrisë së Krizave Klimatike dhe Mbrojtjes Civile.
Çfarë është “zhveshja paradoksale”?
Në disa incidente fatale ose kritike, viktimat e hipotermisë gjenden pa rroba, një detaj që në shikim të parë mund të çojë në vlerësime të gabuara, si dyshime për grabitje apo sulm seksual. Megjithatë, ekspertët theksojnë se ky është një reagim i njohur i trupit në fazat e fundit të hipotermisë së rëndë.
Kur temperatura e trupit bie ndjeshëm, mekanizmi i termorregullimit çrregullohet. Në këtë fazë, individi zakonisht është i hutuar, i çorientuar dhe me perceptim të ulët të rrezikut. Si pasojë, mund të ndodhë një vazodilatacion i papritur (zgjerim i enëve të gjakut), i cili krijon një ndjesi intensive nxehtësie apo djegieje, edhe pse ambienti përreth është jashtëzakonisht i ftohtë.
Pse viktima heq rrobat?
I mashtruar nga ky iluzion i mbinxehjes, personi – pa gjykim të qartë – mund të fillojë të heqë rrobat për t’u “freskuar”. Ky veprim është fatal, pasi heq shtresën e fundit mbrojtëse ndaj të ftohtit, duke përshpejtuar humbjen e nxehtësisë dhe duke e përkeqësuar hipoterminë në mënyrë të menjëhershme.
“Gropimi terminal”, një tjetër shenjë alarmuese
Në disa raste, krahas zhveshjes paradoksale, raportohet edhe një sjellje tjetër e njohur si “gropimi terminal”. Në këtë gjendje, personi përpiqet të futet në hapësira të vogla, të ngushta ose të fshehura – si nën shtretër, pas mobiljeve apo në shkurre të dendura – në një përpjekje instinktive dhe të pavetëdijshme për të gjetur mbrojtje. Shpesh, pikërisht aty edhe përfundon jeta e viktimës.
Njohuri që shpëtojnë jetë
Ekspertët theksojnë se njohja e këtyre fenomeneve është thelbësore jo vetëm për ekipet e shpëtimit dhe hetuesit, por edhe për publikun e gjerë, pasi ndihmon në interpretimin e saktë të rrethanave dhe në shmangien e keqkuptimeve serioze. Mbi të gjitha, këto raste tregojnë sa e rrezikshme është ekspozimi i zgjatur ndaj të ftohtit dhe sa shpejt mund të përkeqësohet gjendja e njeriut në kushte ekstreme.
