Sa herë shfaqet një virus me emër të panjohur, reagimi i parë është i kuptueshëm: panik, pyetje dhe krahasime me pandemitë që kemi kaluar. Këtë herë, emri që po qarkullon është Hantavirus, më saktë një prej llojeve të tij, virusi Andes.
Por a është vërtet diçka nga e cila duhet të trembemi? Apo po flasim për një virus të rrezikshëm, por shumë më pak të transmetueshëm nga sa tingëllon në tituj?
Hantavirusi nuk është një virus i ri dhe nuk përhapet si gripi apo COVID. Nuk mjafton të jesh në të njëjtin ambient me dikë për t’u infektuar. Megjithatë, disa lloje të tij mund të shkaktojnë sëmundje shumë të rëndë, ndaj nuk është as një lajm që duhet kaluar lehtë.
Rasti që e riktheu në vëmendje lidhet me një anije turistike, ku disa persona u sëmurën dhe pati viktima. Më pas, shqetësimi u shtua pasi një stjuardesë në Holandë, që kishte pasur kontakt me një pasagjere të infektuar, u shtrua në spital me simptoma të lehta.
Pra, Hantavirusi mbërriti edhe në Holandë. Por kjo nuk do të thotë se po përhapet lirshëm në Europë.
Çfarë është Hantavirusi?
Hantavirusi është një grup virusesh që zakonisht qarkullojnë te brejtësit, si minjtë. Njerëzit mund të infektohen kur bien në kontakt me urinën, jashtëqitjet ose pështymën e brejtësve të infektuar.
Kjo zakonisht ndodh jo nga një pickim, siç mund ta imagjinojnë shumë njerëz, por nga ajri. Për shembull, nëse pastrohet një ambient i mbyllur ku ka pasur brejtës dhe grimcat e kontaminuara ngrihen në ajër, ato mund të thithen nga njeriu.
Pikërisht për këtë arsye, rastet zakonisht lidhen me vende si magazina, kasolle, bodrume, shtëpi të braktisura, ferma, zona pyjore ose ambiente ku ka prani brejtësish dhe mungesë higjiene.
Pra, nuk është një virus që “kapet” thjesht duke bërë pazar, duke udhëtuar në autobus apo duke folur me dikë në rrugë.
Pse po flitet kaq shumë për të tani?
Sepse lloji që po përmendet në rastin e fundit është virusi Andes.
Ky lloj Hantavirusi është më shqetësues, sepse ndryshe nga shumica e hantaviruseve të tjera, ka treguar mundësi të transmetimit nga njeriu te njeriu. Por edhe këtu ka një detaj shumë të rëndësishëm: nuk bëhet fjalë për përhapje të lehtë dhe të shpejtë.
Transmetimi nga njeriu te njeriu, kur ndodh, lidhet zakonisht me kontakt të afërt, të zgjatur dhe të drejtpërdrejtë me një person të infektuar. Pra, nuk është i njëjti skenar me viruset respiratore që mund të përhapen masivisht në turma.
Kjo është arsyeja pse autoritetet shëndetësore po e ndjekin me kujdes, por nuk po flasin për panik masiv.
Sa i rrezikshëm është?
Hantavirusi mund të jetë shumë i rrezikshëm, sidomos kur prek mushkëritë dhe zemrën. Në disa raste, ai mund të shkaktojë një gjendje të rëndë që njihet si sindroma kardiopulmonare nga Hantavirusi.
Fillimisht, simptomat mund të duken si një virozë e zakonshme. Personi mund të ketë temperaturë, lodhje, dhimbje muskujsh, dhimbje koke, të përziera, të vjella, diarre ose dhimbje barku.
Më pas, në rastet më serioze, gjendja mund të përkeqësohet me vështirësi në frymëmarrje, rëndim në kraharor dhe komplikacione të rënda. Pikërisht kjo e bën të rrezikshëm: nis si diçka që mund të duket e zakonshme, por në disa pacientë mund të përparojë shpejt.
Megjithatë, jo çdo ekspozim do të thotë infektim dhe jo çdo infektim përfundon në formë të rëndë. Rreziku varet nga lloji i virusit, sasia e ekspozimit, gjendja shëndetësore e personit dhe sa shpejt merr ndihmë mjekësore.
A është kjo një sëmundje e re?
Jo. Hantavirusi nuk është i ri.
Ai njihet prej shumë vitesh dhe raste janë raportuar në vende të ndryshme të botës. Ajo që e bën situatën aktuale më të ndjeshme është fakti se rasti lidhet me udhëtime ndërkombëtare, me një anije turistike dhe me dyshime për kontakt mes njerëzve.
Në një botë ku dikush mund të lëvizë nga një kontinent në tjetrin brenda pak orësh, edhe një virus i rrallë mund të kthehet shpejt në lajm global. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se po përballemi me një kërcënim të madh, por tregon se autoritetet duhet të jenë të vëmendshme.
Si përhapet Hantavirusi?
Rruga kryesore është përmes brejtësve të infektuar. Njerëzit mund të infektohen në këto mënyra:
-Nga thithja e grimcave të kontaminuara nga urina, jashtëqitjet ose pështyma e brejtësve.
-Nga prekja e sipërfaqeve të ndotura dhe më pas prekja e gojës, hundës ose syve.
-Më rrallë, nga pickimi i brejtësve.
-Në rastin e virusit Andes, në situata të veçanta, edhe nga kontakti i afërt me një person të infektuar.
Kjo do të thotë se përhapja nuk është aq e thjeshtë sa tingëllon. Nuk është një virus që zakonisht qarkullon lehtësisht mes njerëzve në jetën e përditshme.
Ku gjendet më shumë?
Lloje të ndryshme të Hantavirusit gjenden në pjesë të ndryshme të botës. Disa forma janë raportuar në Amerikë, disa në Europë dhe Azi.
Virusi Andes lidhet kryesisht me Amerikën e Jugut, veçanërisht me zona ku ka brejtës që mund ta mbartin. Ndaj, rasti i fundit ka marrë vëmendje, sepse lidhet me udhëtime, kontakte ndërkombëtare dhe mundësinë që persona të ekspozuar të kenë lëvizur drejt vendeve të tjera.
Por kjo nuk do të thotë se virusi është tashmë “kudo”. Për momentin, shqetësimi lidhet me raste të caktuara dhe me hetimin e kontakteve.
A duhet të frikësohemi?
Frika nuk ndihmon, por informacioni po.
Për publikun e gjerë, rreziku mbetet i ulët, sidomos për ata që nuk kanë udhëtuar në zona të prekura, nuk kanë pasur kontakt me persona të infektuar dhe nuk kanë qenë të ekspozuar ndaj ambienteve me brejtës.
Ajo që duhet bërë është të kuptohet si përhapet virusi dhe të shmanget kontakti me ambiente të kontaminuara. Nëse dikush pastron një bodrum, magazinë, shtëpi të vjetër apo ambient ku mund të ketë brejtës, duhet të ketë kujdes. Nuk këshillohet fshirja e thatë apo ngritja e pluhurit, sepse pikërisht aty mund të qëndrojë rreziku.
Nga ana tjetër, nëse dikush ka udhëtuar në zona ku është raportuar virusi dhe shfaq temperaturë, lodhje të fortë, probleme me stomakun apo vështirësi në frymëmarrje, duhet të kërkojë ndihmë mjekësore dhe të tregojë historinë e udhëtimit.
Çfarë na pret nga kjo sëmundje?
Me shumë gjasë, në ditët në vijim do të dëgjojmë për testime, izolime të përkohshme dhe gjurmim kontaktesh. Kjo është procedurë normale kur shfaqet një virus që mund të jetë serioz.
Ajo që nuk duhet bërë është të kthehet çdo rast në panik. Hantavirusi nuk është një “COVID i ri”. Nuk ka të njëjtën mënyrë përhapjeje dhe nuk konsiderohet aktualisht një rrezik i madh për popullatën e gjerë.
Por është një sinjal që sëmundjet e rralla nuk janë më aq të largëta sa dikur. Udhëtimet, turizmi dhe lëvizja e shpejtë mes vendeve bëjnë që edhe viruset që dikur mbeteshin në zona të izoluara të shfaqen papritur në lajmet e Europës.
Pra, a duhet të frikësohemi nga Hantavirusi?
Jo të frikësohemi. Por ta marrim seriozisht, po. Sepse mes panikut dhe neglizhencës, vendi më i sigurt është gjithmonë informacioni i saktë.
