Kontakti me sy është një nga format më të fuqishme të komunikimit joverbal dhe mund të zbulojë shumë më tepër sesa ajo që thuhet me fjalë. Kur dikush shmang të të shikojë në sy gjatë një bisede, kjo nuk do të thotë gjithmonë mungesë interesi ose sinqeritet.
Sipas psikologjisë, kjo sjellje mund të ketë interpretime të shumëfishta duke filluar nga drojësia ose ankthi social deri te shpërqendrimi, mbingarkesa njohëse apo edhe faktorët kulturorë. Të kuptuarit e kontekstit dhe emocioneve që shoqërojnë gjestin është çelësi për të interpretuar saktë kuptimin e tij dhe për të shmangur keqkuptimet me të tjerët.
Shmangia e kontaktit të drejtpërdrejtë me sy mund të shoqërohet me emocione të tilla si pasiguria ose ankthi . Disa njerëz ndihen të vëzhguar ose të gjykuar kur mbajnë kontakt me sy, gjë që mund t’i bëjë ata nervozë ose të pakëndshëm, siç vëren Quora.
Në raste të tjera, turpi ose sikleti mund ta bëjnë një person të shikojë diku tjetër si një mënyrë për të mbrojtur veten ose për të menaxhuar shqetësimin emocional në situata shoqërore. Nga kjo pikëpamje, mosshikimi i dikujt në sy nuk është një refuzim, por një përpjekje për vetërregullim përballë një stimuli që mund të jetë shumë intensiv.
Mund të lidhet edhe me mënyrën se si truri menaxhon informacionin. Disa njerëz duhet të shikojnë diku tjetër për t’u përqendruar më mirë në atë që duan të thonë, pasi mbajtja e kontaktit me sy dhe të menduarit në të njëjtën kohë mund të jetë një ngarkesë shtesë njohëse. Kjo vështirësi shihet, për shembull, në disa raste të ADHD-së ose autizmit, ku shikimi mund të ndihet i tepërt ose të ndërhyjë në aftësinë për të përpunuar gjuhën verbale.
Në kontekste të tjera, mungesa e kontaktit me sy mund të interpretohet si mungesë interesi ose edhe mosbesim, veçanërisht nëse shoqërohet me gjeste që tregojnë shkëputje ose shmangie. Megjithatë, kjo nuk i përgjigjet gjithmonë një emocioni negativ, pasi ndonjëherë është thjesht për shkak të shpërqendrimit ose të menduarit të tepërt, kur personi është më i përqendruar në idetë e tij sesa në bashkëveprimin aktual. Mund të shfaqet gjithashtu si një reagim ndaj zemërimit ose shqetësimit, kur të shikosh drejtpërdrejt personin tjetër është e pakëndshme ose ka një konfrontim.
Nga ana tjetër, kultura ndikon shumë në mënyrën se si perceptohet shikimi. Në shoqëritë perëndimore, mbajtja e kontaktit me sy shpesh shoqërohet me sinqeritet dhe vëmendje, ndërsa në kultura të tjera mund të shihet si mungesë respekti ose si një pushtim i hapësirës personale. Prandaj, interpretimi i saktë i këtij gjesti kërkon vëzhgimin e kontekstit, emocioneve dhe marrëdhënies midis njerëzve.
