Një në tre gra të rritura në të gjithë BE-në kanë përjetuar sulm seksual ose fizik, sipas Agjencisë së Bashkimit Evropian për të Drejtat Themelore. Kjo përfshin atë që njihet si sulm seksual i lehtësuar nga droga (DFSA).
Përballë këtyre statistikave alarmante, një ekip kimistësh nga Portugalia dhe Spanja, i udhëhequr nga Carlos Lodeiro Espiño i Universidade NOVA de Lisboa, ka paraqitur një prototip të një byzylyku letre të pajisur me një sensor kimik.
Në shikim të parë, duket si një byzylyk i zakonshëm festivali. Në realitet, është një laborator mikroskopik më vete, i cili mund të zbulojë praninë e drogës së përdhunimit në takim, Gamma-hidroksibutirat, e njohur ndryshe si GHB, si dhe substancave të tjera dehëse, brenda pak sekondash.
Shpikja, e cila mund të shfaqet në festivalet dhe klubet evropiane që këtë vit, ka potencialin të ulë ndjeshëm numrin e sulmeve seksuale.
Si funksionon rripi i dorës?
Byzylyku i lehtë dhe biodegradues fsheh dy sensorë kolorimetrikë miniaturë, njëri prej të cilëve reagon ndaj pranisë së GHB-së. Thjesht lagni një pjesë të shiritit me një pikë lëngu. Nëse bëhet jeshile, kjo tregon praninë e një substance të padëshiruar.
I gjithë reaksioni kimik zgjat disa sekonda dhe rezultati është i dukshëm me sy të lirë.
“Është një produkt i projektuar si një mburojë personale. Mund të funksionojë deri në pesë ditë, duke testuar vazhdimisht pije të ndryshme”, shpjegon profesori Carlos Lodeiro Espiño, i cili udhëhoqi kërkimin për byzylykun.
Pse është GHB kaq i rrezikshëm?
GHB është pa ngjyrë, pa erë dhe metabolizohet shpejt në trup. Vetëm pak orë pas gëlltitjes, mund të jetë praktikisht i pazbulueshëm në testet standarde. Viktimat shpesh humbasin vetëdijen ose kujtesën e ngjarjeve, duke e bërë të vështirë hetimin e mëvonshëm.
Në Evropë, deri në një të tretën e sulmeve seksuale që përfshijnë agjentë kimikë ndodhin pikërisht pas administrimit të GHB-së ose derivateve të tij.
Nga laboratori në klub
Projekti është një bashkëpunim midis studiuesve nga Portugalia dhe Universitetit të Valencias në Spanjë. Hulumtimi mbi sensorët zgjati disa muaj, duke u bazuar në 20 vjet përvojë në metodat e zbulimit optik. Grupet e para të byzylykëve kanë mbërritur tashmë në koncerte, festivale dhe klube të njohura në Spanjë dhe Portugali.
Gjatë verës, kur trafiku turistik është në kulmin e tij dhe festat vazhdojnë deri në agim, rreziku i konsumimit të tepërt të pijeve rritet ndjeshëm.
Nëse projekti fiton mbështetje të mjaftueshme, krijuesit e tij planifikojnë të zgjerojnë shpërndarjen në më shumë vende evropiane.
“Ky shirit krahu nuk do ta zgjidhë problemin e dhunës seksuale, por mund të luajë një rol të rëndësishëm në parandalimin e saj”, theksojnë studiuesit.
Çmimi dhe disponueshmëria
Kostoja e një byzylyku pritet të jetë midis 3 dhe 5 eurove. Për më tepër, versionet e paketuara që përmbajnë byzylykë të shumtë do ta ulin koston e mbrojtjes ditore në më pak se 1 euro.
Megjithatë, krijuesit shpresojnë që fondet do të sigurohen nga organizatorët e eventeve, autoritetet lokale dhe institucionet publike – si pjesë e programeve të “festivalit të sigurt”.
Teste të tjera janë në dispozicion
Rripat e dorës janë vetëm një mundësi, pasi ka edhe zgjidhje të tjera teknologjike dhe kimike që funksionojnë. Për shembull, shiritat e testimit të disponueshëm që mund të zhyten në një pije janë në shitje dhe tregojnë praninë e disa barnave. Gjithashtu të njohura janë edhe ngjitëset diskrete që ndryshojnë ngjyrë kur bien në kontakt me një pije.
Një ekip studiuesish në Korenë e Jugut ka zhvilluar një tatuazh të përkohshëm, dizajni i të cilit do të ndryshojë menjëherë ngjyrën nga e verdha në të kuqe kur bie në kontakt me një “pilulë përdhunimi”.
Diku tjetër, studentët në departamentin e inxhinierisë së materialeve në Universitetin Shtetëror të Karolinës së Veriut kanë zhvilluar një manikyr thonjsh që ndryshon ngjyrë kur bie në kontakt me substanca që e bëjnë një person të prekshëm ndaj sulmeve seksuale.
