Prej ditësh po qarkullon një interpretim shqetësues dhe i çuditshëm mbi Kodin e ri Penal, sipas të cilit qytetarët shqiptarë rrezikojnë burg nëse kryejnë marrëdhënie seksuale gjatë një udhëtimi jashtë vendit. Pretendimi ka ngjallur reagime, konfuzion dhe frikë, por e vërteta juridike është krejt ndryshe nga ajo që po përflitet.
Neni në fjalë nuk ndalon seksin, nuk kriminalizon marrëdhëniet konsensuale dhe nuk i fut qytetarët në burg për jetën e tyre private gjatë pushimeve. Keqkuptimi vjen nga një lexim i shkëputur dhe i shtrembëruar i një dispozite që në fakt ka një qëllim shumë specifik dhe serioz.
Bëhet fjalë për nenin 108/b të draftit të Kodit të ri Penal, i cili flet për “organizimin e udhëtimeve për qëllime seksuale”. Ky nen nuk ka në fokus individin që udhëton, por organizatorin. Jo aktin intim mes dy të rriturve, por organizimin e udhëtimeve me synim kryerjen e veprave penale seksuale, të parashikuara në ligj.
Neni 108/b – Organizimi i udhëtimeve për qëllime seksuale
Organizimi i udhëtimeve për të tjerë, përkundrejt shpërblimit ose jo, me qëllim kryerjen e ndonjë prej veprave penale të parashikuara në këtë seksion ose në nenet 114, 114/a/1 dhe 117, pavarësisht parashikimeve ligjore përkatëse në vendin për ku organizohet udhëtimi, dënohet me burgim nga dy deri në gjashtë vjet.
Kur kjo veprimtari kryhet nga personi juridik, gjykata, krahas dënimeve të tjera për të, vendos edhe mbarimin e personit juridik.
Teksti i nenit është i qartë: dënohet ai që organizon udhëtime për të tjerë, përkundrejt shpërblimit ose jo, me qëllim kryerjen e veprave penale seksuale, si shfrytëzimi i prostitucionit, abuzimi seksual apo përfshirja e të miturve. Pra, elementi kyç nuk është udhëtimi dhe as marrëdhënia seksuale në vetvete, por qëllimi penal i organizimit.
Kjo do të thotë se nëse një person organizon një udhëtim me synimin që gjatë atij udhëtimi të kryhet një vepër penale seksuale, ai person mban përgjegjësi penale edhe nëse akti ndodh jashtë territorit të Shqipërisë. Pikërisht këtu hyn edhe parimi ekstraterritorial, që ka për qëllim të luftojë fenomenin e turizmit seksual, veçanërisht shfrytëzimin e të miturve, edhe kur këto veprime ndodhin në vende të tjera.
Fraza “pavarësisht parashikimeve ligjore në vendin për ku organizohet udhëtimi” nuk nënkupton ndalim të seksit në vende të tjera, por faktin që Shqipëria synon të ndëshkojë organizatorët e këtyre udhëtimeve edhe nëse vendi ku ndodh akti ka legjislacion më tolerant ose zbatim më të dobët të ligjit.
Po ashtu, shprehja “përkundrejt shpërblimit apo jo” nuk do të thotë se dënohesh edhe nëse dikush thjesht kryen marrëdhënie pa pagesë. Ajo nënkupton që organizatori mban përgjegjësi penale edhe nëse nuk përfiton financiarisht, pra edhe nëse e bën këtë si favor, miqësi apo ndërmjetësim, për sa kohë që qëllimi mbetet kryerja e një vepre penale seksuale.
Interpretimi se “fton dikë në udhëtim dhe nëse ai bën seks, ti shkon në burg” është juridikisht i gabuar. Një ftesë për pushime, një udhëtim turistik apo një organizim normal nuk përbën vepër penale. Që të ketë dënim, duhet të provohet qartë se organizimi është bërë me qëllim shfrytëzimi, abuzimi apo kryerjeje të një vepre penale seksuale.
Kodi i ri Penal nuk ndërhyn në jetën private të qytetarëve, nuk kriminalizon marrëdhëniet konsensuale dhe nuk ndëshkon seksin gjatë udhëtimit. Ai synon të forcojë luftën kundër formave të rënda të shfrytëzimit seksual, sidomos kur ato maskohen si udhëtime turistike.
Ky nen nuk është një kërcënim për pushuesit, por një sinjal i fortë kundër turizmit seksual dhe abuzimit. Paniku i krijuar vjen nga një keqinterpretim i rrezikshëm që e zhvendos vëmendjen nga qëllimi real i ligjit dhe e shndërron një dispozitë mbrojtëse në një frikë kolektive të pajustifikuar.
E vërteta është kjo: nuk rrezikon burg sepse bën seks jashtë Shqipërisë. Rrezikon burg vetëm nëse organizon udhëtime me qëllim shfrytëzimin seksual apo kryerjen e veprave penale, pavarësisht se ku ndodhin ato.
