Nëse keni vënë re se shumë ndërtesa në New York “kalojnë” nga kati i 12-të direkt në të 14-tin, nuk është gabim teknik, por një vendim i qëllimshëm. Arsyeja që qëndron pas kësaj praktike lidhet me bestytni të vjetra që ende ndikojnë në arkitekturën moderne.
Frika nga numri 13
Në shumë kultura perëndimore, numri 13 konsiderohet si numër me “fat të keq”. Kjo frikë njihet me emrin “triskaidekafobi”, dhe besohet se ka origjinë nga mitologjia dhe besimet fetare, si fakti që në Darkën e Fundit ishin 13 persona, me Judën si tradhtarin. Në shekullin e 19-të dhe fillim të shekullit XX, kjo frikë u përhap edhe në SHBA, duke ndikuar edhe në mënyrën si ndërtoheshin godinat.
Si e shmangin ndërtuesit numrin 13
Për të mos trembur banorët ose klientët e superstitiozë, shumë arkitektë dhe pronarë godinash vendosën të mos e përfshijnë katin e 13-të në ndërtesat e tyre. Në New York, ky fenomen është aq i zakonshëm sa që në dhjetëra qiellgërvishtëse, pas katit të 12-të, ashensorët kalojnë menjëherë në kati 14. Në realitet, kati ekziston fizikisht, por në planimetri dhe sistemin e ashensorëve etiketohet ndryshe — shpesh si “12A” ose “14”.
Një zakon që vazhdon edhe sot
Edhe pse jemi në epokën e teknologjisë dhe racionalizmit, bestytnitë urbane nuk janë zhdukur. Shumë kompani ndërtimi dhe hotele në qytete si New York, Chicago apo Los Angeles vazhdojnë të shmangin katin e 13-të, nga frika se do të humbin klientë që nuk do të ndihen rehat ta banojnë.
Kur supersticioni bëhet pjesë e arkitekturës
Kështu, mungesa e katit të 13-të nuk ka të bëjë me ndonjë arsye inxhinierike, por me besime që kanë mbijetuar prej shekujsh. Një shembull i veçantë i mënyrës se si mitet dhe frikat njerëzore mund të ndikojnë edhe në vendimet më praktike, madje edhe në strukturën e ndërtesave të një metropoli si New York-u.
