Alergjitë janë një nga problemet më të përhapura shëndetësore sot dhe prekin miliona njerëz në mbarë botën. Nga teshtimat sezonale deri te reaksionet më serioze, ato mund të ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës. Por çfarë ndodh realisht në trup kur kemi alergji dhe si mund t’i kontrollojmë ato?
Çfarë është një alergji?
Alergjia është një reagim i sistemit imunitar ndaj substancave që zakonisht janë të padëmshme për shumicën e njerëzve. Këto substanca quhen alergjenë dhe mund të përfshijnë polenin, pluhurin, qimet e kafshëve, ushqime të caktuara apo medikamente. Kur një person alergjik bie në kontakt me një alergjen, trupi e identifikon gabimisht si kërcënim dhe aktivizon një reagim mbrojtës.
Ky reagim çon në lirimin e kimikateve si histamina, e cila shkakton simptomat tipike të alergjisë si kruarje, rrjedhje hundësh, skuqje të lëkurës apo ënjtje.
Llojet më të zakonshme të alergjive
Alergjitë mund të shfaqen në forma të ndryshme, në varësi të shkaktarit dhe mënyrës së ekspozimit. Alergjitë sezonale, të njohura edhe si “ethe bari”, shkaktohen nga poleni dhe janë më të zakonshme në pranverë dhe verë. Alergjitë ndaj pluhurit dhe mykut mund të shfaqen gjatë gjithë vitit dhe lidhen shpesh me ambientet e brendshme.
Një tjetër kategori janë alergjitë ushqimore, të cilat mund të shkaktohen nga produkte si arrat, qumështi, vezët apo ushqimet e detit. Po ashtu, disa persona zhvillojnë alergji ndaj pickimeve të insekteve apo ndaj medikamenteve të caktuara.
Simptomat që nuk duhen neglizhuar
Simptomat e alergjive variojnë nga të lehta deri në të rënda. Në rastet më të zakonshme, ato përfshijnë teshtima, bllokim ose rrjedhje të hundëve, kruarje të syve, skuqje të lëkurës dhe lodhje. Në raste më serioze, mund të shfaqen vështirësi në frymëmarrje, ënjtje e fytyrës apo e fytit dhe rënie e tensionit të gjakut.
Një reaksion i rëndë alergjik, i njohur si Anafilaksia, është një emergjencë mjekësore dhe kërkon ndërhyrje të menjëhershme.
Pse po shtohen alergjitë?
Ekspertët besojnë se rritja e alergjive lidhet me disa faktorë, përfshirë ndotjen e mjedisit, ndryshimet në stilin e jetesës dhe ekspozimin më të kufizuar ndaj baktereve në fëmijëri. Sistemi imunitar mund të bëhet më “sensitiv” dhe të reagojë më lehtë ndaj substancave të zakonshme.
Gjithashtu, faktorët gjenetikë luajnë një rol të rëndësishëm. Nëse një ose të dy prindërit kanë alergji, probabiliteti që fëmija të zhvillojë një të tillë është më i lartë.
Si diagnostikohen dhe trajtohen?
Diagnostikimi i alergjive bëhet zakonisht përmes testeve specifike të lëkurës ose analizave të gjakut. Këto ndihmojnë në identifikimin e alergjenëve që shkaktojnë reagimin.
Trajtimi varet nga lloji dhe ashpërsia e alergjisë. Në shumë raste përdoren medikamente si Antihistaminet për të lehtësuar simptomat. Për rastet më të rënda, mund të rekomandohen terapi më të avancuara si imunoterapia, e cila ndihmon trupin të përshtatet gradualisht me alergjenin.
