Ndërsa ekonomia shqiptare raporton rritje, duket se përfituesit kryesorë janë një grup i ngushtë oligarkësh, ndërkohë që shumica e familjeve shqiptare vazhdojnë të përballen me sfida ekonomike. Kjo situatë paradoksale është bërë e dukshme nga të dhënat e fundit të INSTAT-it për vitin 2023.
Sipas raportit, ekonomia shqiptare u rrit me 3.94% në 2023, por kjo rritje duket se nuk është reflektuar në mirëqenien e përgjithshme të popullsisë. Gati 90% e rritjes ekonomike erdhi nga vetëm dy sektorë: ndërtimi dhe turizmi. Këta sektorë, veçanërisht ndërtimi, janë tradicionalisht të lidhur me interesat e oligarkëve, duke sugjeruar një përqendrim të përfitimeve ekonomike në duart e pak individëve.
Ndërkohë, familjet e zakonshme shqiptare vazhdojnë të shtrëngojnë rripin. Shpenzimet për ushqime dhe pije jo-alkoolike zënë 39.6% të buxhetit familjar, niveli më i lartë në Evropë dhe pothuajse i pandryshuar nga viti i mëparshëm. Kjo tregon se, pavarësisht rritjes së raportuar ekonomike, shumica e familjeve ende luftojnë për të përmbushur nevojat bazë.
Shpenzimet mesatare mujore për një familje shqiptare prej 3.7 personash arritën në 91,675 lekë, një rritje nominale prej 3.7% krahasuar me 2022. Megjithatë, duke marrë parasysh inflacionin prej 4.8%, konsumi real i familjeve ka rënë me 1.1%.
Struktura e shpenzimeve tregon se:
- 39.6% e buxhetit shkon për ushqime dhe pije jo-alkoolike
- 9.7% për banesën, ujë dhe energji elektrike
- 7.4% për restorante dhe hotele
Sektori i turizmit, një tjetër kontribuues kryesor në rritjen ekonomike, duket se gjithashtu favorizon kryesisht investitorët e mëdhenj dhe oligarkët. Pavarësisht numrit të lartë të turistëve, përfitimet nuk duken se po rrjedhin në ekonominë e gjerë. Shumica e mallrave për të furnizuar industrinë e turizmit importohen, ndërsa prodhimi bujqësor vendor ka rënë nën nivelet e katër viteve më parë.
Kjo situatë reflekton një problem të thellë strukturor në ekonominë shqiptare. Ndërsa oligarkët përfitojnë nga projektet e mëdha të ndërtimit dhe investimet në turizëm, shumica e popullsisë nuk po sheh përmirësime reale në standardin e jetesës.
Ekspertët theksojnë nevojën urgjente për një shpërndarje më të barabartë të rritjes ekonomike dhe zhvillim më të balancuar të sektorëve të ndryshëm ekonomikë. Vetëm kështu mund të përmirësohet mirëqenia e përgjithshme e popullsisë dhe të zvogëlohet hendeku midis oligarkëve dhe qytetarëve të zakonshëm.
