Shpërndarja e një broshure nga shërbimi psiko-social i shkollës 9-vjeçare “Lidhja e Prizrenit” në Tiranë ka ndezur një debat të madh publik, duke krijuar një shqetësim të thellë jo vetëm mes prindërve, por në të gjithë opinionin shoqëror. Një material informues, i shpërndarë në grupet WhatsApp të prindërve me synimin zyrtar për “luftimin e stereotipeve gjinore”, ishte për familjarët një hyrje e papritur, e paqartë dhe e rrezikshme në një temë tepër të ndjeshme për moshat e ulëta. Pa transparencë, pa njoftim, pa konsultim, pa maturi institucionale.
Prindërit reaguan fort. Dikush u shpreh:
“Po fillojmë t’iu mësojmë fëmijëve që femrat mund të duken si burra dhe burrat si femra. Nëse ne lëvizim diskutimin e gjinisë nga biologjia, pra po hoqëm këtë që është bazë shkencore, konteksti social pas 50 vitesh mund të jetë ndryshe nga sot. Çfarë do të thotë, që do ndryshojmë prapë konceptin e gjinisë?”.
Të tjerë u shprehën të tronditur se si një fëmijë 6-vjeçar mund të përballojë një informacion të tillë:
“Duhej të na kishin njoftuar. Çfarë është kjo? A është zyrtare? A është e qëllimshme? Si t’ia shpjegoj unë? Ai është shumë i vogël”.
Përballë kësaj vale shqetësimi, psikologia e shkollës Irma Koçi u mundua të zbusë situatën, duke sqaruar se materiali nuk është trajtuar në klasa me nxënësit dhe se synon vetëm të udhëzojë prindërit për një rritje pa stereotipe. Sipas saj, keqinterpretimi vjen edhe nga fakti se prindërit kanë nivele të ndryshme kulturore e sociale. Megjithatë, ajo pranoi se fëmijët janë shumë të vegjël për tema të ngarkuara dhe se situata kërkon kujdes të posaçëm.
Por, pse pikërisht një material që prek çështje të gjinisë dhe identitetit gjinor shpërndahet pa strukturë, pa udhëzim qendror, pa hyrë më parë në fuqi ligji që e përcakton këtë fushë? Cilët janë ata që e miratojnë këtë qasje? Pse ndodh një veprim kaq i nxituar kur ligji për barazinë gjinore ende nuk është botuar në Fletoren Zyrtare dhe pret firmën e Presidentit? Kujt i intereson që debati t’i paraprijë ligjit dhe jo ligji t’i paraprijë debatit publik?
Kundërshtitë përshkuan edhe studiot televizive.
Teologu Kaon Serjani paralajmëroi “përplasje të pashmangshme mes prindërve dhe kurrikulave të reja”, duke shtuar se broshura është “e paligjshme para se ligji të hyjë në fuqi” dhe se kërkon nga prindërit të “bëhen me ne”, siç shprehet edhe teksti. Për të, kjo është një lëvizje e rrezikshme që shkëput gjininë nga biologjia dhe fut një ideologji të re në familjet shqiptare.
Analisti Arjan Curri e quajti broshurën “nxitim të papranueshëm”, një material që “i konsideron prindërit budallenj” dhe i ofendon. Ai paralajmëroi se nëse bie në duart e fëmijëve “do ishte kundër ligjeve të BE-së” dhe shtoi një paralajmërim të hidhur: “Do jetë tepër vonë kur fëmija të vijë dhe të thotë ‘O ba, unë ndihem gocë edhe pse jam çun’”.
Nga ana tjetër, psikologia Irida Rustemi mbrojti qasjen duke thënë se prindërit duhet të përshtaten me shoqërinë moderne dhe të kuptojnë identitetin që fëmija zgjedh për veten. Sipas saj, kjo qasje është ndërgjegjësuese dhe synon largimin e dhunës dhe diskriminimit, ndërsa rolet gjinore nuk duhet të jenë të ngurta. Ajo shpjegoi se identiteti gjinor fillon të formohet “që në moshën 0-3 vjeç”.
Në këtë pikë, Shqipëria gjendet para një dileme thellësisht shoqërore. Kurrikula gjinore nuk është një çështje që mund të futet tinëzisht në WhatsApp. Është një ndërhyrje e drejtpërdrejtë në familje, në formimin e fëmijëve, në identitetin e brezit që po rritet. Dhe asnjëherë më parë nuk kemi pasur një ndërhyrje kaq të menjëhershme, të paqartë dhe të pakontrolluar në një temë kaq delikate.
Rreziku nuk qëndron vetëm te përmbajtja, por edhe tek mënyra. Në mungesë transparence, e imponuar, në tentativë për indoktrinim.
Kush po merr vendime për fëmijët tanë? Kush ka vendosur se prindërit nuk duhen konsultuar?
Një letër e hedhur nuk na ndryshon as gjininë, as familjen, as mënyrën si rrisim fëmijët tanë. Ajo ndryshon vetëm diçka: Na kujton sa i rëndësishëm është zëri ynë dhe sa shpejt duhet të reagojmë sa herë dikush tenton të marrë vendime në emrin tonë.
