Në tetorin e vitit 1989, një vajzë katërvjeçare u zgjua natën nga një telefonatë dhe një britmë. Ajo doli zbathur në korridorin e ftohtë dhe dëgjoi nënën e saj të thoshte me zë të thyer: “Ai vdiq në një aksident me makinë!”. Vajza nuk mund të thoshte asgjë, vetëm kujtonte përqafimin e fundit me babanë para se ai të nisej me avion. Në atë çast, e kishte ndjerë se nuk do ta shihte më kurrë gjallë.
Kjo është vetëm një nga historitë e shumta që njerëzit tregojnë për paranjohjen (gut feeling), aftësinë për të ndier apo “parë” diçka përpara se të ndodhë. Shkencëtarja Julia Mossbridge ka mbledhur me dhjetëra rrëfime të tilla, por edhe vetë ajo që në fëmijëri ka pasur ëndrra që më pas janë bërë realitet. Fillimisht skeptike, ajo nisi të mbante një ditar ëndrrash dhe zbuloi se disa prej tyre ishin parashikime të sakta.
Mossbridge beson se këto përvoja tregojnë se koha nuk është aq lineare sa na duket. “Nuk është e vështirë të kuptosh paranjohjen,” thotë ajo. “Është vetëm e vështirë të besosh nëse nuk e ke përjetuar vetë. Shkencëtarët ende nuk e kuptojnë si funksionon koha. Ne thjesht kemi frikë nga e panjohura, nga ideja që realiteti mund të mos jetë ashtu siç e shohim.”
Psikologë e neuroshkencëtarë po përpiqen ta shpjegojnë këtë fenomen, që në gjuhën shkencore quhet perceptim jashtëshqisor (ESP). Është një ndjenjë e brendshme, e fortë, që diçka do të ndodhë. Në kultura të lashta, shamanët dhe mistikët e përdornin këtë si mjet për të kuptuar motin apo për të zbuluar rreziqet që vinin.
Psikologu Dean Radin shpjegon se ndërgjegjja mund të kapë informacion edhe jashtë rrjedhës së zakonshme të kohës. Ai ka dekada që studion këtë fushë dhe thotë: “Në mekanikën kuantike, koha sillet ndryshe nga sa e përjetojmë ne çdo ditë. Mund të ketë diçka në ndërgjegjen tonë që është në gjendje të marrë informacione nga e shkuara ose nga e ardhmja.”
Në vitet 1990, Radin bëri një eksperiment interesant. Vullnetarët lidhen me aparate që masnin aktivitetin e trurit, ndërsa në ekran shfaqeshin imazhe të rastësishme, disa pozitive (si lindje dielli), disa negative (si aksidente). Rezultatet treguan se truri i njerëzve shpesh “e ndiente” paraprakisht imazhin negativ, përpara se ta shihte. Ky eksperiment është përsëritur shumë herë dhe ka dhënë gjithmonë të njëjtat rezultate. Madje, në vitin 1995, CIA publikoi dokumente të veta që e mbështesnin seriozisht këtë fenomen.
Shkencëtarët mendojnë se kjo mund të lidhet me ndërlidhjen kuantike, një proces misterioz ku grimcat lidhen mes tyre dhe ndajnë informacion, edhe nëse ndodhen larg në hapësirë apo në kohë. “Ndoshta truri ynë lidhet me versionin e vet në të ardhmen,” thotë Radin. “Prandaj ndonjëherë ndiejmë kujtime për gjëra që nuk kanë ndodhur ende.”
Një shpjegim i tillë do të sqaronte edhe fenomenin e déjà vu, atë ndjenjën e çuditshme se një moment e kemi përjetuar më parë. Sipas Mossbridge dhe Radin, edhe pse mekanizmi i saktë nuk dihet ende, statistikat tregojnë qartë se paranjohja (gut feeling) është reale. Thjesht mbetet të zbulojmë si funksionon.
