Emri i Lindsay Clancy është rikthyer fuqishëm në mediat amerikane dhe në rrjetet sociale gjatë ditëve të fundit. Tre vite pas një prej ngjarjeve më tronditëse që ka përjetuar Massachusetts, ish-infermierja po përballet me gjyqin për vrasjen e tre fëmijëve të saj të vegjël.
Por ndërsa në TikTok dhe rrjetet sociale po qarkullojnë teori nga më të ndryshmet, përfshirë pretendime se fëmijët mund t’i ketë vrarë dikush tjetër, çështja që po shqyrton gjykata është në fakt tjetër.
Nuk po gjykohet se kush i vrau fëmijët. Mbrojtja e Lindsay nuk e kundërshton se ishte ajo që i vrau. Pyetja që mund të përcaktojë të gjithë të ardhmen e saj është: a ishte Lindsay Clancy e aftë të kuptonte atë që po bënte, apo ndodhej në një psikozë të rëndë postpartum që e kishte shkëputur nga realiteti?
Dhe pikërisht këtu historia e një krimi të tmerrshëm është kthyer edhe në një debat shumë më të madh: sa seriozisht i marrim problemet e shëndetit mendor pas lindjes dhe çfarë mund të ndodhë kur shenjat e rrezikut nuk identifikohen ose nuk trajtohen në kohë.
Lindsay Clancy ishte 32 vjeç, infermiere e lindjeve dhe nënë e tre fëmijëve: Cora, 5 vjeç, Dawson, 3 vjeç dhe Callan, vetëm 8 muajsh.
Më 24 janar 2023, bashkëshorti i saj, Patrick Clancy, doli nga shtëpia e familjes në Duxbury për të marrë ushqim dhe ilaçe.
Kur u kthye, gjeti Lindsay të plagosur rëndë jashtë shtëpisë. Ajo ishte hedhur nga një dritare në atë që autoritetet e konsiderojnë një tentativë vetëvrasjeje.
Brenda shtëpisë, Patrick gjeti tre fëmijët. Ata ishin mbytur me shirita elastikë ushtrimesh. Cora dhe Dawson u shpallën të vdekur atë natë, ndërsa Callan ndërroi jetë disa ditë më vonë.
Rënia nga dritarja i shkaktoi Lindsay dëmtime shumë të rënda dhe ajo mbeti e paralizuar.
Sot ajo akuzohet për tre vrasje të shkallës së parë dhe, nëse shpallet fajtore, mund të dënohet me burgim të përjetshëm pa mundësi lirimi me kusht.
Prokuroria nuk e mohon se Lindsay kishte probleme të shëndetit mendor. Por argumenton se kjo nuk do të thotë automatikisht se ajo ishte në psikozë kur vrau fëmijët.
Sipas prokurorëve, veprimet e saj atë ditë tregojnë planifikim dhe vetëdije.
Ata kanë vënë në dukje se Lindsay kishte kryer aktivitete të zakonshme, kishte komunikuar normalisht dhe e kishte dërguar Patrick jashtë shtëpisë për të marrë ushqim dhe ilaçe. Prokuroria ka paraqitur gjithashtu të dhëna nga telefoni dhe historikun e kërkimeve të saj në internet, ku përpara ngjarjes kishte kërkuar informacione për halucinacionet, psikozën, mënyra për të vdekur dhe efektet e medikamenteve psikiatrike.
Prokurorët pretendojnë gjithashtu se ajo monitoroi kohën që bashkëshorti qëndroi jashtë, duke argumentuar se largimi i tij i krijoi mundësinë për të mbetur vetëm me fëmijët.
Mjekë që e kishin trajtuar përpara tragjedisë kanë dëshmuar se nuk kishin konstatuar simptoma të psikozës. Gjatë një shtrimi pak përpara vrasjeve, Lindsay ishte diagnostikuar me depresion të rëndë, por pa elemente psikotike.
Me pak fjalë, teza e prokurorisë është: ajo kishte probleme psikologjike, por e dinte çfarë po bënte dhe veproi me qëllim.
Mbrojtja po paraqet një histori krejt tjetër.
Avokatët e Lindsay thonë se ajo ishte një nënë që prej muajsh po përkeqësohej psikologjikisht dhe po kërkonte ndihmë. Ata argumentojnë se vuante nga psikozë postpartum, potencialisht e lidhur edhe me një çrregullim bipolar të padiagnostikuar, ndërsa gjendja e saj mund të ishte komplikuar më tej nga medikamentet që i ishin përshkruar.
Dhe dëshmitë e ditëve të fundit kanë qenë të forta.
Nëna, motra dhe ish-vjehrra e Lindsay kanë përshkruar një grua që kishte ndryshuar ndjeshëm gjatë muajve përpara vrasjeve.
Sipas dëshmive, ajo vuante nga ankthi, pagjumësia, paranoia dhe mendimet vetëvrasëse. Familjarët kanë treguar se Lindsay kishte shprehur frikë për gjendjen e saj dhe shqetësime lidhur me medikamentet.
Ish-vjehrra e saj, Susan Clancy, e përshkroi situatën në mënyrë dramatike, duke dëshmuar se Lindsay ishte “duke kërkuar me dëshpërim ndihmë” përpara tragjedisë.
Një prej zhvillimeve më të forta të gjyqit erdhi nga psikologu Paul Zeizel, i cili e kishte vlerësuar Lindsay pas vrasjeve.
Ai dëshmoi se Lindsay kishte raportuar mendime jashtëzakonisht të forta intruzive dhe halucinacione dëgjimore. Sipas dëshmisë së tij, ajo kishte thënë se kishte dëgjuar një zë që e urdhëronte të vriste fëmijët.
Eksperti ngriti gjithashtu një pikë thelbësore për çështjen: fakti që një person në momente të caktuara mund të duket normal, të kryejë detyra të zakonshme, të kujdeset për fëmijët apo të komunikojë në mënyrë koherente nuk e përjashton domosdoshmërisht psikozën.
Kjo është pikërisht përplasja kryesore mes dy palëve.
Prokuroria thotë: shikoni sa e organizuar ishte.
Mbrojtja përgjigjet: të jesh funksionale nuk do të thotë domosdoshmërisht se nuk je psikotike.
Një tjetër pikë që po merr gjithnjë e më shumë rëndësi është trajtimi mjekësor që Lindsay kishte marrë përpara tragjedisë.
Një ekspert psikiatrik i thirrur nga mbrojtja ka ngritur pikëpyetje mbi dokumentacionin e saj mjekësor, duke e konsideruar të mangët. Ai ka folur edhe për analiza që nuk rezultojnë të jenë kryer, përfshirë kontrolle të tiroides dhe faktorëve hormonalë që mund të jenë të rëndësishëm te gratë pas lindjes.
Mbrojtja po përpiqet kështu të ndërtojë argumentin se një grua që po jepte vazhdimisht sinjale se diçka nuk shkonte mund të mos jetë diagnostikuar dhe trajtuar në mënyrën e duhur.
Kjo nuk provon vetvetiu se Lindsay kishte psikozë postpartum dhe as përcakton përgjegjësinë e saj penale. Këtë do ta vendosë juria.
Por ngre një pyetje që shkon shumë përtej këtij gjyqi: sa herët duhet të ndërhyhet kur një nënë pas lindjes fillon të tregojë se nuk është mirë?
Ndërkohë, në internet historia ka marrë një tjetër drejtim. Janë përhapur teori konspirative që sugjerojnë se Lindsay mund të mos jetë autorja dhe disa përdorues kanë hedhur dyshime edhe mbi bashkëshortin e saj.
Por këtu duhet bërë një dallim shumë i qartë mes TikTok-ut dhe asaj që po ndodh realisht në sallën e gjyqit.
Nuk ka një pistë hetimore të paraqitur në gjyq sipas së cilës fëmijët i ka vrarë dikush tjetër.
Madje as vetë mbrojtja e Lindsay nuk po pretendon këtë. Strategjia e saj nuk është të provojë se Lindsay nuk i kreu vrasjet, por se për shkak të një sëmundjeje të rëndë mendore ajo nuk ishte penalisht përgjegjëse për veprimet e saj në atë moment.
Dhe pikërisht këtu është e rëndësishme që një tragjedi e tillë të mos shndërrohet thjesht në një “mister kriminal” për rrjetet sociale, duke humbur nga vëmendja çështjen që po shqyrtohet realisht: shëndetin mendor postpartum.
Psikoza postpartum nuk është e njëjta gjë me “baby blues” dhe as me depresionin postpartum.
Është një gjendje e rrallë, por jashtëzakonisht serioze, simptomat e së cilës mund të përfshijnë halucinacione, deluzione, paranojë, konfuzion, sjellje të çorganizuar, mani, pagjumësi të rëndë dhe shkëputje nga realiteti.
Simptomat mund të ndryshojnë shpejt dhe personi mund të ketë edhe momente kur duket më i kthjellët apo funksional.
Dhe kjo është arsyeja pse psikoza postpartum konsiderohet urgjencë psikiatrike.
Një grua që përjeton një gjendje të tillë nuk është thjesht “e lodhur”, “e stresuar” apo “emocionale pas lindjes”. Në rastet më të rënda mund të humbasë kontaktin me realitetin dhe të shfaqë mendime ose bindje që lidhen me dëmtimin e vetes apo të fëmijës.
Kjo kërkon ndërhyrje të menjëhershme profesionale dhe shpesh hospitalizim.
Por është po aq e rëndësishme të mos krijohet një tjetër perceptim i gabuar: problemet e shëndetit mendor pas lindjes nuk i bëjnë automatikisht nënat të rrezikshme. Psikoza postpartum është e rrallë, ndërsa problemet perinatale të shëndetit mendor janë të trajtueshme dhe shumë gra rikuperohen me trajtimin e duhur.
Pikërisht për këtë arsye historia e Lindsay Clancy duhet të na bëjë të flasim seriozisht për postpartum-in, pavarësisht se çfarë do të vendosë juria për përgjegjësinë e saj.
Nuk mjafton të pyesim: “Si mundet një nënë t’ua bëjë këtë fëmijëve të saj?”
Duhet të pyesim gjithashtu:
Çfarë ndodh kur një grua pas lindjes thotë se nuk është mirë? Kush e dëgjon? Kush e kontrollon? Kush dallon depresionin dhe ankthin nga një gjendje potencialisht psikotike? Dhe sa shpejt ndërhyhet?
Shëndeti postpartum nuk përfundon me kontrollin fizik të nënës apo me pyetjen nëse foshnja është mirë.
Duhet të përfshijë edhe mendjen e saj.
Pagjumësia ekstreme, konfuzioni, paranoia, halucinacionet, ndryshimet e forta dhe të papritura të sjelljes apo mendimet për të dëmtuar veten ose fëmijën nuk duhen normalizuar si pjesë e zakonshme e të qenit nënë e re. Janë shenja që kërkojnë vlerësim profesional, dhe kur dyshohet për psikozë, ndërhyrja duhet të jetë urgjente.
Kjo është edhe pyetja e madhe që juria duhet të zgjidhë për Lindsay Clancy.
Nuk po vendoset nëse vdekja e Cora, Dawson dhe Callan ishte tragjike. Për këtë nuk ka debat.
Nuk po vendoset as nëse Lindsay i vrau.
Po vendoset se çfarë po ndodhte në mendjen e saj kur i vrau.
Prokuroria kërkon ta bindë jurinë se ishte një grua e aftë për të planifikuar, e vetëdijshme për veprimet e saj dhe penalisht përgjegjëse.
Mbrojtja kërkon të provojë se pas një pamjeje të jashtme funksionale fshihej një grua në një krizë psikiatrike katastrofike, e cila kishte kërkuar ndihmë dhe që në momentin e vrasjeve ishte shkëputur nga realiteti.
Nëse shpallet fajtore për vrasje të shkallës së parë, Lindsay përballet me burgim të përjetshëm pa mundësi lirimi me kusht. Nëse shpallet jo penalisht përgjegjëse për shkak të sëmundjes mendore, kjo nuk do të thotë se thjesht del e lirë; ajo mund të përfundojë në një institucion të shëndetit mendor sipas procedurave ligjore përkatëse.
Vendimi për Lindsay Clancy i takon jurisë.
Por një mësim nuk ka pse të presë vendimin: shëndeti mendor pas lindjes duhet trajtuar me të njëjtin seriozitet si çdo komplikacion tjetër mjekësor postpartum.
Sepse postpartum-i nuk është gjithmonë vetëm lodhje, lot dhe përshtatje me një jetë të re. Në raste të rralla mund të shndërrohet në një emergjencë të rëndë psikiatrike.
Dhe pikërisht atëherë, të dëgjosh një nënë, të njohësh shenjat dhe të ndërhysh në kohë mund të bëhet çështje jete.
