“Suksesi shpesh arrihet nga ata që nuk e dinë që dështimi është i pashmangshëm.” (Gabrielle “Coco” Chanel)
Nuk ka asnjë person më legjendar në botën e modës se Coco Chanel (1883-1971). Themeloi shtëpinë e saj të modës “haute couture” në vitin1915. Mes klientëve të saj të parë ishte Baronesha Rothschild që më parë kishte qenë besnike e Paul Poiret. Ishte Worth, ai që solli “haute couture”, por Paul Poiret ka meritën e dhënies së lirisë së femrës duke e hequr përdorimin e korseve dhe zhuponëve. Pas një zënke me Poiret, Rothschild ia besoi garderobën e saj Chanel, duke i sjellë edhe një numër të madh klientësh, miq të saj. Në vitin 1926, Chanel bëri të famshëm “little black dress” (fustanin e vogël, të zi). E prezantoi atë në një periudhë lufte, ku ngjyrat e ndezura dhe printet dominonin. U kthye në simbol të elegancës dhe sofistikimit. Ngjyrat përfaqësuese të Chanel ishin dhe mbeten ende e bardha, e zeza dhe ari. Në 1928-ën, krijoi kostumin e saj të parë “tweed”, e inspiruar nga vizita e saj në Skoci me dukën e Westminster, me të cilin ishte tepër e afërt. Kostumi me kopsa ngjyrë ari, u kthye në një mishërim të klasikes në botën e modës që nga krijimi i tij, 87 vite më parë.
Klientet e saj të para ishin me të vërtetë princesha dhe dukesha, por ajo i veshi ato si sekretare me imitime perlash, pardesy, pulovra të thjeshta, bluza me jakë golf dhe me fustane të zeza. Revolucioni i modës së saj influencoi të gjithë dizajnerat që erdhën më pas.Chanel kishte gjithmonë dëshirën për të veshur rroba burrash, gjëra që i merrte lehtësisht nga gjithë të dashurit e saj. Nuk është befasi që frymëzimi për dizajnet e para erdhi pikërisht nga veshjet e meshkujve. Përdori materiale që më parë femrat nuk i preferonin, si p.sh krijoi triko prej leshi. Chanel ndryshoi mënyrën se si femrat e shihnin stilin e të veshurit, madje edhe të flokëve, pasi shumica e tyre preferuan flokët e shkurtra.
Gjatë viteve ‘20-të, Chanel prezantoi produktin që i siguroi asaj përjetësinë. Nga afrimiteti që kishte me dukën e Rusisë, Dimitrin, arriti të njohë Ernest Beaux, një krijues parfumesh. Ai po punonte mbi një esencë për Francois Cotyn. Sipas një legjende, pasi Chanel e provoi këtë esencë, i bëri disa ndryshime dhe e bindi Beaux t’ia jepte asaj. Në vitin1924 e prezantoi atë si “Chanel No. 5”, parfumi i parë që mbante emrin e një dizajneri. Suksesi i parfumit të Chanel e inkurajoi atë të zgjeronte shitjet përtej Francës. Miku i saj, Théophile Bader e prezantoi me Pierre Wertheimer, me të cilin themeloi kompaninë “Parfums Chanel”, ku Wetheimer kishte 70% të aksioneve, Bader 20% dhe Chanel 10%. Pavarësisht suksesit të kompanisë, Coco nuk kishte raporte të mira me partnerin e saj, pasi pretendonte se ai po përfitonte nga talenti i saj. E pakënaqur, Chanel ia besoi çështjen avokatit René de Chambrun, për të negociuar mbi përqindjen e saj. Përpjekjet dështuan dhe përqindjet ngelën po njësoj si në themelim.
Fama e “Chanel” u rrit gjatë vitit 1930, një kohë kur të gjithë visheshin nga ajo. Gjithashtu famë i dha dhe afrimiteti me dukën e Westminster i cili donte të martohej me të. Kur u pyet pse e refuzoi martesën, Chanel u përgjigj: “Ka pasur disa dukesha të Westminster, por Chanel, ka vetëm një.” Në vitin 1935, Chanel punësoi 4.000 punëtorë dhe shiti rreth 28.000 modele në gjithë botën për çdo vit.
Me ardhjen e Luftës së Dytë Botërore, emri i “Chanel” u venit. Gjatë luftës ajo u vu në dilema. Mbylli biznesin dhe u përfshi në një lidhje me një oficer nazist, 13 vite më të ri se veten. Duke menduar se karriera e saj si dizajnere mori fund, Chanel qëndroi larg syrit të publikut për një dekadë e gjysmë, duke deklaruar se shitjet e parfumit ishin të vetmet burime të ardhurash për të. Në vitin1954, në moshën 71-vjeçare, deklaroi se do të rikthehej.
Nga burime të ndryshme, rikthimi i “Chanel” përkonte me rënien e shitjeve të parfumit të saj, neveria nga ajo çka shihte në botën e modës apo edhe thjesht nga mërzia. Disa thonë se ajo u bë xheloze nga fama në rritje e “Christian Dior” dhe u rikthtye për të luftuar për kurorën e saj të modës. Pavarësisht arsyes pse erdhi sërish, reagimet ishin të ndryshme. Në Europë, rishfaqja e saj u cilësua fillimisht si një dështim i sigurtë.
Si një Feniks që merr jetë nga hiri i vet, “Chanel” e gjeti veten edhe njëherë në krye të modës, duke ndjekur po të njëjtën filozofi me të cilën filloi gjithçka: “Është e mundur të ndihesh rehat dhe elegante në të njëjtën kohë.” Rikthimi i saj nuk e bëri “Dior” të dështojë, madje Chanel mori titullin si “Dizenjuesja më e mirë e kohës së vet”.
Një nga misteret që rrethonin Coco Chanel, ishte pikërisht mënyra si e mori nofkën e saj. Shumë biografë janë të mendimit se babai i saj e thërriste “Coco”. Të tjerë pretendojnë se Chanel mori këtë emër gjatë periudhës së saj si këngëtare kabareje, ku në repertor ishin vetëm dy këngë: “Ko ko ri Ko” dhe “Quiqu `a vu Coco?” Sipas një burimi, vetë Chanel ka deklaruar se emri nuk është asgjë më shumë se shkurtimi i fjalës nga frëngjishtja, “coquette”.
Karl Lagerfeld (lindur në 1939) u kontaktua nga Chanel në vitin 1983. Ishte pikërisht ky dizajner që rigjallëroi shtëpinë dhe mbajti stilin e “Chanel”; elegancë dhe thjeshtësi e sofistikuar. Nën kujdesin e dizajnerit Karl Lagerfeld, “Chanel” mbetet jo vetëm një nga shtëpitë e modës më të vjetra, por gjithashtu një nga më prestigjozet.
*Publikuar në revistën “ICON” nr. 3
