Riti tradicional i përgatitjes së ballakumes, ëmbëlsirës ikonë të trevës së Elbasanit, është shpallur pjesë e trashëgimisë kulturore jomateriale. Kjo njohje vlerëson rëndësinë e saj si një simbol autentik i identitetit dhe traditës kulinare shqiptare, i lidhur ngushtë me festën e Ditës së Verës.
Familjet elbasanase kanë ruajtur me përkushtim recetën origjinale dhe pajisjet tradicionale qindravjeçare të gatimit, duke ruajtur kështu një trashëgimi që mbartet brez pas brezi. “E kemi ruajtur siç e kanë lënë të parët tanë, me enët tradicionale si kusia, luga druri dhe sofra. Kusia ime është 250 vjeçare dhe e ruaj me fanatizëm si trashëgimi nga stërgjyshja ime,” rrëfen Kreshnik Kaliqi, mjeshtër i ballakumes që e gatuan prej gati 40 vitesh.
Vendimi i Ministrisë së Kulturës konsiderohet një vlerësim për stërgjyshet që e kanë trashëguar këtë traditë mbi 400 vjet. “Ky është një nder për të parët tanë, të cilët me dashuri e përkushtim e kanë ruajtur këtë recetë, dhe ne do ta lëmë të gjallë për fëmijët tanë,” shton Kaliqi.
Ballokumja e Elbasanit është e vetmja ëmbëlsirë që gatuhet sipas recetës së paprekur për mbi 540 vjet, duke përdorur miell misri, gjalpë dhe vezë fshati. Për banorët e zonës, dita e Verës nuk mund të imagjinohet pa këtë ëmbëlsirë tradicionale, që vazhdon të simbolizojë trashëgiminë kulturore dhe kulinarinë autentike të Elbasanit.
