Kultura dhe moda nuk do ishin të njëjtat sot pa “Haute Couture” e cila i përket vetëm një kategorie njerëzish të caktuar ose më saktë, elitës së modës së lartë. Fjala “Haute Couture” është një term francez që i referohet krijimit të një veshjeje të veçantë për shtresën e lartë parisiene gjatë shekullit të 19-të. Zbërthimi i fjalës “Haute Couture” përkthehet në: “qepje për shtresën e lartë”, ku çdo veshje krijohet për një klient të vetëm dhe përbëhet nga materiale e copa me kualitet tepër të lartë. Punimi nga dizenjuesit e qëndistarët realizohet me dorë me një vëmendje ekstreme.
Emri është frëngjisht dhe rregullat po ashtu. Në fakt mund të habitemi që i gjithë koncepti u prezantua nga një anglez.
Ishte Charles Frederick Worth, ai që i dha mundësi gruas të udhëhiqte traditën e krijimit të veshjeve në një industri që sot e dominojnë meshkujt. Në 1800-tën, kur Worth filloi të qepte, moda dominohej nga rrobaqepëse individuale dhe gjithmonë femra. Këto zonja do të krijonin çfarëdolloj veshjesh që klientët do kërkonin. Worth punoi në një dyqan tekstilesh dhe i bindi punonjësit e tij që edhe ai gjithashtu mund të qepte veshje.
Worth më pas u përball me të kundërtën, pasi ishte e pazakonshme në atë kohë që burrat të qepnin veshje për gratë, se ishte njësoj sikur femrat të merren sot me ndërtim. Kaq e pazakontë ishte.
Ai shfrytëzoi gruan e tij të bukur dhe të re, Marie të modelonte në publik krijimet e tij dhe të bindte njerëzit për aftësitë që kishte. Marieja gjeti mënyrën se si t’ia tregonte disa skica të bashkëshortit të saj, princeshës së Austrisë, gruas së ambasadorit të Parisit. Ajo i adhuroi ato çka pa dhe shumë shpejt porositi një fustan balloje tek Worth. Më pas shtëpia e modës së Worth mori shumë vlera duke kaluar në shkallën e një niveli më të lartë. Ai gjithashtu i dha hapësirë meshkujve të punonin për industrinë e modës. Worth ishte i pari që krijoi shtëpinë e modës “Haute Couture” në Francë e cila shiti modë luksi për elitën e vendit dhe shtresën e aristokracisë.
Në vitin 1921, shtypi francez krijoi “PAIS” (L’Association de Protection des Industries Artistiques Saissonieres), në mbrojtje të dizenjove “couture” që të mos i kopjonin. Me qëllim që të siguronin ‘copyrightin” e dizenjuesit, krijimet e tyre u fotografuan në një modele apo manekin me pamje ballore, anësore dhe nga pjesa e mbrapme.
Në 1945-ën u vunë disa rregulla strikte mbi industrinë “Haute Couture”:
-Dizenjuesit duhet të merrnin porosi vetëm nga klientët privatë.
-Çdo atelie duhet të kishte të paktën 20 anëtarë në staf.
-Çdo sezon, shtëpitë e modës “couture” duhet të prezantonin të paktën 35 dizenjo me dy ndarje, ku të përfshiheshin veshje për ditën dhe për mbrëmje.
Butiku i parë pas Worth, ishte ai i pionierit “YSL”, e më pas hynë në fuqi brende të reja si: “Pierre Cardin”, “Andre Courrages”, “Ted Lapidus” etj.
Në 2013-ën, Karl Lagerfeld solli një frymë të re të “couturit” duke bërë një martesë të bukur midis modernes dhe klasikes.
“Channel” ka rreth 150 klientë në vit që blejnë veshje “couture”, gjithashtu punonjësit e shtëpisë “Channel” i kushtojnë shumë rëndësi krijimit të copës duke e punuar atë me elemente të ndryshme, vëmendje dhe kujdesje maksimale.
Shtëpia e modës “Dior” e solli bukur “Haute Couture” me një prekje moderne nga stilisti John Galliano. Ai i dha rëndësi maksimale çdo detaji duke e paraqitur femrën gjithmonë elegante dhe sensuale. Sot “Dior” bën rreth 20 vello “couture” në vit, ku çdo veshje krijohet për një kliente të vetme.
Përfaqësuesit kryesorë të “Haute Couture” në industrinë e modës sot janë:
“DIOR”, “CHANEL”, “VALENTINO”, “ELIE SAAB”, “JEAN PAUL GAULTIER” etj.
Në ditët tona shoqëria internacionale e botës së modës midis New Yorkut, Londrës, Milanos dhe Parisit ka evoluar shumë. Stilistët si Oscar De La Renta, Vivienne Westwood, Valentino, Versace, Channel, Dior, Elie Saab etj, duket sikur kanë krijuar tempuj të modës dhe luksit.
-Stili i jetës elegante dhe i gruas shik, i gruas star apo i asaj të një bashkëshorti “important”, gjetën përgjigje në “Haute Couture”. Sot në veshjet “couture” gjatë eventeve të ndryshme apo në tapetin e kuq, shohim shpirtin tradicional, thuajse në çdo fustan.
“Couture” duhet të jetë diçka e vështirë për t’u bërë, pasi materialet nuk bëhen në dyqan, por çdo gjë krijohet nga shtëpitë e modës, enkas vetëm për klientin. Një veshje e tillë të bën të ndihesh e veçantë, unike e mbi të gjitha me shumë vetëbesim, por gjithashtu kemi sigurinë që këto veshje nuk i ndeshim tek dy njerëz të ndryshëm, pasi është porosi vetëm për një person.
Sot janë disa mijëra gra në të gjithë botën që blejnë veshje “couture” duke qenë se është moda më e shtrenjtë dhe kostoja mund të shkojë mbi 20.000 USD. Sigurisht që ky zhanër i modës do një kohë të caktuar që të realizohet. Një kostum dite “couture” kërkon rreth 100 deri në 150 orë për t’u realizuar, ndërsa fustanet e mbrëmjes kërkojnë thuajse 1000 orë pune. Kemi të bëjmë me një proçes krijues, ku sigurisht mund ta konsiderojmë vepër arti të mirëfilltë duke marrë shkas nga shembujt e “Chanel”, ku Karl Lagerfeld e fillon me një skicë proçesin e më pas çdo dizenjo krijohet në një kanavacë, para se fustani i vërtetë të realizohet.
Mund ta konsiderojmë “Haute Couture” një laborator të modës së lartë, ku larg nga komercialja, merret gjithmonë më e mira e traditës dhe risillet me risi. Është vënë re që stilistët shfrytëzojnë eventet e mëdha botërore si për shembull: çmimet “Oscar”, “Grammy”, “Cannes” apo evente të tjera të rëndësishme si publicitet duke veshur yjet e ekranit.
Linja “Haute Couture” është moda klasike në të cilën çdo femër do të ndihej e plotësuar në çdo event të mundshëm.
